Перейти к содержимому




Башфорум находится по адресу; www.forum.bash-portal.ru
Фото

Һүҙҙәрҙең барлыҡҡа килеүе


  • Please log in to reply

58 ответов в этой теме

#41 din_sariph

 
din_sariph

    Тархан

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 657 сообщений
  • Город:Ҡыштым
  • Интересы:Балаларым. Хәрби сәнғәттәр, генетика (ДНК-генеалогия), телдәр, башкорт мәҙәниәт.
  • Ырыуым:Бәкәтин
  • Ораным:Туҡһаба!
  • Ҡошом:Бөркөт
  • Ағасым:Ҡарама
 

Отправлено 24 Январь 2012 - 03:30

Һорауың аңлашылып бөтмәне, бәлки урыҫса ла бирерһең?
Мин боронғо төрки телде беләм тип әйтә алмайым, әммә бөгөнгө башҡорт телендә кейендер(еү), көлдөр(өү), көйөндөр(өү), кәйелдер(еү) кеүек формалар бик тәбиғи.

ғәфү итегеҙсе! Насар телемде беләм....
Имел ввиду - допустима-ли логически данная конструкция, когда "заставляют, чтобы проявился страдательный эффект". Например, такая конструкция слова не возможна в древнееврейском языке, но зато повсюду используется в башкирском. Например - как можно заставить человека, чтобы его простил другой человек - ведь всё зависит от другого человека (хотя, если не важен сам процесс, но его результат, то логически, конечна, допустима такая ситуация, когда человек прилагает усилия, чтобы его простили по просьбе другого человека. Или, к примеру, можно сказать человеку, чтобы он осветился светом при переходе из тени на свет...)
Уйлайымса - үҙем яуап таптымдыр).

#42 Ilgiz

 
Ilgiz

    Тархан

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 594 сообщений
  • Ырыуым:Ырыуһыҙмын
  • Ораным:белмәйем
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 24 Январь 2012 - 05:40

ғәфү итегеҙсе! Насар телемде беләм....
Имел ввиду - допустима-ли логически данная конструкция, когда "заставляют, чтобы проявился страдательный эффект". Например, такая конструкция слова не возможна в древнееврейском языке, но зато повсюду используется в башкирском. Например - как можно заставить человека, чтобы его простил другой человек - ведь всё зависит от другого человека (хотя, если не важен сам процесс, но его результат, то логически, конечна, допустима такая ситуация, когда человек прилагает усилия, чтобы его простили по просьбе другого человека. Или, к примеру, можно сказать человеку, чтобы он осветился светом при переходе из тени на свет...)
Уйлайымса - үҙем яуап таптымдыр).

Сағыштырығыҙ: "Өй төҙөлгән" һәм "Өй төҙөтерелгән".
Ике һөйләмдә - төшөм йүнәлеше (страдат.залог).
Тик икенсе һөйләм бойороҡ хымаҡ яңғырай, миненсә.
Йәки "китап уҡылған" - "китап уҡытырылған"
"Кеше гәфү ителгән" - "кеше ғәфү итерелгән"(?)
"ҡашағаяҡ йыуылған" - "ҡашағаяҡ йыуҙырылған"
"һөйләм төҙәтелгән" - "һөйләм төзәттерелгән"

дөрөҫ булмаһа филологтар төҙәтһен :rolleyes:

Борон заманда ул йүнәлеш нисек кулланылған икән, мин белмәйем.

#43 miraj

 
miraj

    Аҡһаҡал

  • kыҙ
  • PipPipPipPipPipPipPipPipPipPip
  • 4 404 сообщений
  • Ырыуым:Ҡатай
  • Ораным:Тайлаҡ!
  • Ҡошом:Ҡауҙы
  • Ағасым:Артыш
 

Отправлено 24 Январь 2012 - 07:24

Сағыштырығыҙ: "Өй төҙөлгән" һәм "Өй төҙөтерелгән".
Ике һөйләмдә - төшөм йүнәлеше (страдат.залог).
Тик икенсе һөйләм бойороҡ хымаҡ яңғырай, миненсә.
Йәки "китап уҡылған" - "китап уҡытырылған"
"Кеше гәфү ителгән" - "кеше ғәфү итерелгән"(?)
"ҡашағаяҡ йыуылған" - "ҡашағаяҡ йыуҙырылған"
"һөйләм төҙәтелгән" - "һөйләм төзәттерелгән"

дөрөҫ булмаһа филологтар төҙәтһен :rolleyes:

Борон заманда ул йүнәлеш нисек кулланылған икән, мин белмәйем.

"Өй төҙөтерелгән" - өй төҙөттөрөлгән
"китап уҡытырылған" - китап уҡыттырылған
"кеше ғәфү итерелгән"(?) - кеше ғәфү иттерелгән
"һөйләм төҙәтелгән" - һөйләм төзәттерелгән.
Кемдеңдер мәжбүр итеүе арҡаһында эшләнелгән эш килеп сыға инде.

Бик ҡыҙыҡ форма - урыҫ теленә "временами исправлялось под (чьим-то) воздействием или по принуждению", башҡортса бер генә һүҙ менән - ТӨҘӘТТЕРЕЛГЕЛӘНГӘН

#44 Ilgiz

 
Ilgiz

    Тархан

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 594 сообщений
  • Ырыуым:Ырыуһыҙмын
  • Ораным:белмәйем
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 12 Февраль 2012 - 04:47

Мунса һүҙе. Мына нимэ тип яҙғандар: "Тюркские соответствия: алт., тел., леб., шор., саг. мылча баня; тоб. муйлца; кур. мойлча, кирг. монша = мунча; каз. мунча баня (Радл. Сл. IV, 2120, 2123, 2144, 2170, 2189-2190); башк. мунса баня. М.Рясянен тюркские формы возводит к форме мыльня, мыльница" :blink: Был дөрөҫ микэн?

#45 denu

 
denu

    Мосафир

  • Форум ағзаһы
  • Pip
  • 19 сообщений
  • Ырыуым:Бөрйән
  • Ораным:Аҡтуған!
  • Ҡошом:Ҡарсыға
  • Ағасым:Имән
 

Отправлено 16 Февраль 2012 - 12:08

коршэк тигэнегез горшок мы?
тороксэнэн кускэн ме урыхсага?
асылы казан тугел ме?

На мой взгляд,йаки карауымса -всё не просто взаимствования.Раньше города с населением в несколько тысяч человек и приезжающие для бартера народы -были связаны подобно нам -вроде и город и деревня есть,есть джамшуды и равшаны,татары сознают себя татарами,башкиры-башкирами -так на самом деле было всегда -суть вещей в энергетике природы не меняется.Человек может измениться,уничтожить природу(видоизменить) -но суть энергий не меняется.))Я родился в Бурзяне,вырос -всё поменялось,но дух незыблемый остался -вы можете все деревья там вырубить,но место от этого по-другому не станет влиять.Была бабушка,которая в 28 лет в первый раз настоящий чай пила,есть дядя,которого первым мотоциклом "Урал" чуть не задавили,в деревне.Сейчас там интернет,кафе и терминалы- но сути вещей в природе это не изменило!!-я чувствую,что и после моей смерти будет также.Бурзян остался тем же Бурзяном.также,как и другие места...Можно говорить о ваимствованиях...Например,Шереметевы,известная дворянская фамилия,происходит от предка Шир-Ахмед(Лев-Ахмед) -иранско-персидское происхождение)).Отчасти прав был политик,говоривший,что Ломоносов на немцев жаловался -Россией то немцы правили,то голланцы и прочие-грузины,евреи и т.д.

#46 denu

 
denu

    Мосафир

  • Форум ағзаһы
  • Pip
  • 19 сообщений
  • Ырыуым:Бөрйән
  • Ораным:Аҡтуған!
  • Ҡошом:Ҡарсыға
  • Ағасым:Имән
 

Отправлено 16 Февраль 2012 - 12:29

ә
"китап уҡытырылған" - китап уҡыттырылған
"кеше ғәфү итерелгән"(?) - кеше ғәфү иттерелгән
"һөйләм төҙәтелгән" - һөйләм төзәттерелгән.
Кемдеңдер мәжбүр итеүе арҡаһында эшләнелгән эш килеп сыға инде.

Бик ҡыҙыҡ форма - урыҫ теленә "временами исправлялось под (чьим-то) воздействием или по принуждению", башҡортса бер генә һүҙ менән - ТӨҘӘТТЕРЕЛГЕЛӘНГӘН

төҙәтелгән-исправлено самостоятельно,
төҙәтелгән-исправлено кем-то.
ТӨҘӘТТЕРЕЛГӘН -исправлено кем-то по чьему-либо повелению,неопределённая форма.
ТӨҘӘТТЕРЕЛГЕЛӘНГӘН -"исправляли",пренебрежительное -исправляли неоднократно!по чьей либо инициативе,не досконально,как попало и не до конца.
Чем сложнее и древнее язык -тем больше он несёт эмоционально-смысловой нагрузки,причём в оттенках,так что однозначно калькировать с одного на другой иногда просто невозможно -смысловой оттенок не передаётся -это является одной из составляющих народа,отличающего от других.

#47 denu

 
denu

    Мосафир

  • Форум ағзаһы
  • Pip
  • 19 сообщений
  • Ырыуым:Бөрйән
  • Ораным:Аҡтуған!
  • Ҡошом:Ҡарсыға
  • Ағасым:Имән
 

Отправлено 16 Февраль 2012 - 12:32

төҙәтелгән-исправлено самостоятельно,
төҙәтелгән-исправлено кем-то.
ТӨҘӘТТЕРЕЛГӘН -исправлено кем-то по чьему-либо повелению,неопределённая форма.
ТӨҘӘТТЕРЕЛГЕЛӘНГӘН -"исправляли",пренебрежительное -исправляли неоднократно!по чьей либо инициативе,не досконально,как попало и не до конца.
Чем сложнее и древнее язык -тем больше он несёт эмоционально-смысловой нагрузки,причём в оттенках,так что однозначно калькировать с одного на другой иногда просто невозможно -смысловой оттенок не передаётся -это является одной из составляющих народа,отличающего от других.

А вот Илеш,Самара или Хамар,Сакмагош,Яйык и другие -откуда это?

#48 Ilgiz

 
Ilgiz

    Тархан

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 594 сообщений
  • Ырыуым:Ырыуһыҙмын
  • Ораным:белмәйем
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 17 Март 2012 - 08:48

"Буҙа" һүҙе "бойҙай" һүҙенән барлыкка килмәгән микән? Бойҙайҙанда буҙаны бешерәләр бит. Әлбиттә, буҙаны һолонан йышырак бешерәләр.

#49 miraj

 
miraj

    Аҡһаҡал

  • kыҙ
  • PipPipPipPipPipPipPipPipPipPip
  • 4 404 сообщений
  • Ырыуым:Ҡатай
  • Ораным:Тайлаҡ!
  • Ҡошом:Ҡауҙы
  • Ағасым:Артыш
 

Отправлено 17 Март 2012 - 10:39

"Буҙа" һүҙе "бойҙай" һүҙенән барлыкка килмәгән микән? Бойҙайҙанда буҙаны бешерәләр бит. Әлбиттә, буҙаны һолонан йышырак бешерәләр.

Мин монголса-башҡортса һүҙлек эшләйем (тәржемә итәм) Викиһүҙлектә. Бына шунан миҫал
http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wt/ba/%D0%B1%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%B0
Монголса - будаа
(1.1)ярма.
(1.2)бутҡа.
Будаа һәм бутҡа һүҙе әйтелеше яғынан яҡын. Шул уҡ ваҡытта, буҙа, бойҙай һүҙҙәренең этимологик яҡынлығы күренә.

#50 din_sariph

 
din_sariph

    Тархан

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 657 сообщений
  • Город:Ҡыштым
  • Интересы:Балаларым. Хәрби сәнғәттәр, генетика (ДНК-генеалогия), телдәр, башкорт мәҙәниәт.
  • Ырыуым:Бәкәтин
  • Ораным:Туҡһаба!
  • Ҡошом:Бөркөт
  • Ағасым:Ҡарама
 

Отправлено 18 Март 2012 - 11:26

төҙәтелгән-исправлено самостоятельно,
төҙәтелгән-исправлено кем-то.
ТӨҘӘТТЕРЕЛГӘН -исправлено кем-то по чьему-либо повелению,неопределённая форма.
ТӨҘӘТТЕРЕЛГЕЛӘНГӘН -"исправляли",пренебрежительное -исправляли неоднократно!по чьей либо инициативе,не досконально,как попало и не до конца.
Чем сложнее и древнее язык -тем больше он несёт эмоционально-смысловой нагрузки,причём в оттенках,так что однозначно калькировать с одного на другой иногда просто невозможно -смысловой оттенок не передаётся -это является одной из составляющих народа,отличающего от других.

"төҙәтелгән-исправлено самостоятельно,..." - "төҙәтенгән" (әллә "төҙәнгән") ҡулланыла алмай микән?

#51 Ilgiz

 
Ilgiz

    Тархан

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 594 сообщений
  • Ырыуым:Ырыуһыҙмын
  • Ораным:белмәйем
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 03 Май 2012 - 05:34

"Тупһа" (тупфа ла тиҙәр ҡайһы берәуҙәр) һүҙе "табан" һүҙенән килеп сыҡмағанмы икәң? Рустарҙа "крыльцо" крыло һуҙенән. Тән өлөштәренең береһенең атамаһын алмағандармы икән өйҙөң был өлөшөн атағанда? Тупһа табанға оҡшаған ул) "Туп", "тип" һүҙҙәре лә "табан" һүҙе менән бәйле шикелле.

#52 инсафлы

 
инсафлы

    Йөҙбаш

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPip
  • 224 сообщений
  • Ырыуым:Сәнкем-Ҡыпсаҡ
  • Ораным:белмәйем
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 03 Май 2012 - 07:55

Бик ҡыҙыҡтырҙығыҙ әле был һүҙ менән. "Балалар тупылдашып уйнап йөрөйҙәр" тип тә әйтәләр бит инде."Тыпылдатып тороп бейене" тиҙәр тағы.Ғөмүмән, ауаз-хәрәкәтте белдергән һүҙҙәр барыһы ла "п" хәрефенә тмамлана ла ул."Шапылдай,тыпылдай,супелдәй,ләпелдәй " һ.б.Табан,тамыр һүҙҙәре лә бер тамыр һымаҡ.

#53 Ilgiz

 
Ilgiz

    Тархан

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 594 сообщений
  • Ырыуым:Ырыуһыҙмын
  • Ораным:белмәйем
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 03 Май 2012 - 09:32

Бик ҡыҙыҡтырҙығыҙ әле был һүҙ менән. "Балалар тупылдашып уйнап йөрөйҙәр" тип тә әйтәләр бит инде."Тыпылдатып тороп бейене" тиҙәр тағы.Ғөмүмән, ауаз-хәрәкәтте белдергән һүҙҙәр барыһы ла "п" хәрефенә тмамлана ла ул."Шапылдай,тыпылдай,супелдәй,ләпелдәй " һ.б.Табан,тамыр һүҙҙәре лә бер тамыр һымаҡ.

Шапылдай, тыпылдай һ.б. һеҙ яҙған һүҙҙәр ниндәй һүҙҙәр менән бәйле икенен белмәйем, уйларға кәрәк.
"Табан" һүҙе боронғо ностратик һүҙҙер, бәлки. Рустарҙа "стопа"-"топать"-"ступени" һүҙҙәре бар. Йә ностратик һүҙ, йә беҙҙән үҙләштергәндәр.
"Туп" "табан" һүҙенән булһа, "туплау" һүҙе туптан килеп сыҡҡанмы?

#54 инсафлы

 
инсафлы

    Йөҙбаш

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPip
  • 224 сообщений
  • Ырыуым:Сәнкем-Ҡыпсаҡ
  • Ораным:белмәйем
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 03 Май 2012 - 10:33

"Төп"тән "төпләү" килеп сыҡҡас,"туптан""туплау"ҙыр инде.Ә ниңә "тупһа" "тубыҡ"тан түгел?

#55 Ilgiz

 
Ilgiz

    Тархан

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 594 сообщений
  • Ырыуым:Ырыуһыҙмын
  • Ораным:белмәйем
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 05 Май 2012 - 08:27

"Төп"тән "төпләү" килеп сыҡҡас,"туптан""туплау"ҙыр инде.Ә ниңә "тупһа" "тубыҡ"тан түгел?

Тупһаның баҫҡыстары табанға оҡшағандар бит, туҡһан градус мөйөштәре менән :rolleyes:

#56 miraj

 
miraj

    Аҡһаҡал

  • kыҙ
  • PipPipPipPipPipPipPipPipPipPip
  • 4 404 сообщений
  • Ырыуым:Ҡатай
  • Ораным:Тайлаҡ!
  • Ҡошом:Ҡауҙы
  • Ағасым:Артыш
 

Отправлено 06 Май 2012 - 08:38

"Төп"тән "төпләү" килеп сыҡҡас,"туптан""туплау"ҙыр инде.Ә ниңә "тупһа" "тубыҡ"тан түгел?

Туп - ул бер урынға йыйылған, ойошҡан мәғәнәһендә. Шунан тупланыу һүҙе, ҡоштар тубы (стаи). Элек тупты мал йөнөн ойоштороп эшләгәндәр (яҙын һыйыр төләгәндә, мәҫәлән)
Тубыҡ - беҙҙә колено мәғәнәһендә, татарҙа тубыҡ - беҙ шайтан ашығы тип атаған ағза. Туп һүҙенә ҡағылмайҙыр.
Тупһа бәлки тап бына төпһә һүҙенән килеп сыҡҡан булыуы ихтимал. Әҙ-аҙ, шәл-шал варианттары бар бит.
Әйткәндәй, көнъяҡ башҡорттар шал тип шәлде (большой платок) атай, ә Белорет районында, мәҫәлән, майлы буяу, төҙөлөш буяуы - шал

#57 Ilgiz

 
Ilgiz

    Тархан

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 594 сообщений
  • Ырыуым:Ырыуһыҙмын
  • Ораным:белмәйем
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 11 Март 2013 - 09:31

"Табыш" hузе. Рустарза "добыча" hузе. Без рустарзан узлэштергэнбез микэн был hуззе эллэ улар беззэнме?
Миненсэ улар беззэн. "Табыш", "Табыу", "тапалау".

#58 Ilgiz

 
Ilgiz

    Тархан

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 594 сообщений
  • Ырыуым:Ырыуһыҙмын
  • Ораным:белмәйем
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 21 Декабрь 2013 - 06:01

Баҙарларҙа аҙашмаҫ өсөн яҙылған юл курһәткестәр башҡортса "Рәт" тип атала. Тик рустарҙала "ряды" һүҙе бар. Тимәк был һуҙҙе башҡорттар рустарҙан үҙләштерелгән хымаҡ?
Ләкин башҡортса тағы "рәтләу" һуҙе бар. Улай булғас "рәт" һүзе мәғәнәһе буйынса куберәк "порядок" һүҙенә яҡын, тәржемә иткәнде. Кем нисек уйлай?
Беҙҙен телдә "ряды" һүҙен тағы "саф" тип тәржемә итәләр. Мәҫәлән, "армия сафтарына"- "в ряды армии".
??

#59 din_sariph

 
din_sariph

    Тархан

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 657 сообщений
  • Город:Ҡыштым
  • Интересы:Балаларым. Хәрби сәнғәттәр, генетика (ДНК-генеалогия), телдәр, башкорт мәҙәниәт.
  • Ырыуым:Бәкәтин
  • Ораным:Туҡһаба!
  • Ҡошом:Бөркөт
  • Ағасым:Ҡарама
 

Отправлено 04 Январь 2014 - 08:20

Ҡәҙерле халыҡташтарым! Әйҙәгеҙ яңы башҡорт тѳшѳнсәләр тураһында әнгәмә итәйек, бәлки ҡайһыларын да барлыҡҡа килтерербеҙ:
http://www.bashforum.net/index.php?/topic/16339-%D1%8F%D2%A3%D1%8B-%D0%B1%D0%B0%D1%88%D2%A1%D0%BE%D1%80%D1%82-%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B/page__gopid__172736&#entry172736




0 посетителей читают эту тему

0 пользователей, 0 гостей, 0 скрытых

Башфорум на Башпортале
BaShFoRuM