Перейти к содержимому




Башфорум находится по адресу; www.forum.bash-portal.ru
Фото

Фикъhэ\\ Фикх.


  • Закрытая тема Тема закрыта

60 ответов в этой теме

#41 Зианбердин

 
Зианбердин

    Неизвестен.

  • Егет
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 802 сообщений
  • Интересы:http://vk.com/club54956707 или группа «Граффитиология и краеведение»,
    Башкортостана» и другие.
    http://vk.com/club75634890 или «Путеводитель по башкирским древностям»,
    http://vk.com/club81778685 или "Бтиг ччдим",
    http://vk.com/club75581166 или «Толковый словарь башкирских языков»,
    http://vk.com/club75639634 или «О башкирской музыке»,
    http://vk.com/club61429559 или «Наскальные письмена Башкортостана»,
    http://vk.com/club61429586 или «Тексты на предметах»,
    http://vk.com/club61428749 или «Сулпы и кумбазы Башкортостана»,
    http://vk.com/club67747155 или Turkology in Bashkortostan.
    http://vk.com/club61429514 или «Географические указатели Башкортостана»,
    http://vk.com/club61428829 или «Эпитафии Башкортостана»,
    http://vk.com/club65187388 или «Кунгел\\Душа и память»,
    http://vk.com/club61429544 или «Афиши и плакаты, товарные ярлыки, этикетки Башкортостана» и.т.д.
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:Байһоңғар!
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 08 Май 2012 - 08:03

Для начала, рассмотрим в качестве примеров свидетельства о смерти, например: А) Эпитафия села Исянгилде из Оренбургской области (Тук-Соранское междуречие) из поста № 12 темы "Башкорттарзынг боронго акттары архивы". Надпись гласит-"81-нчи хил. Мргэид Гилмн Симмн ули". Б) Эпитафия горы Ауш из Учалинского района Башкортостана из поста №52 той же темы. Надпись гласит-"hза мркд ал шэшэвих Мхмд мhнан ал ауани. 651 hжрти. Фи гhд Бркэ хан бани Сраи, фи дулт Бркэ хан". В) Эпитафию села Кашкар Зилаирского района Башкортостана из поста №27 той же темы. Надпись гласит- "1005 мтуфн Хсн". Г) Запись регистрации смерти из метрической книги соборной мечети бывшего, 1910 года, села Мамбетшино из Зианчуринского района Башкортостана (иллюстрация прилагается). Надпись гласит- "Ахмдалмдин. 13нчи дикабрда. 5 аилк. Дрт шшмэ аила. Ммбтша авлинда (мдфун)".
Давайте попробуем: 1- обосновать законность каждой надписи; 2-узнать на основании каких аятов выполнены они; 3-используя мантику, киас вывести фетву по каждому из надписей.


Так как, не один из собеседников, кроме Илшата Насырова (по второй эпитафии), Батырши (по первой эпитафии) толком не дали ответов, то перехожу обсуждению третьей эпитафии. Да еще, в эпитафии Бахарзи нет имени, но этот вопрос разъяснил уже Батырша и я не стану его повторять. Скажу только несколько слов о построенном Тимуром мовзолее Бахарзи в Средней Азии. Тот мавзолей Тимур построил, опираясь на так ненавистный Карагаем данные народного фольклора, а не на документальные источники. Это я на всякий случай, чтоб Карагай снова не стал теребить.

Добавил это 13мая2012года в12.08часов. Прикрепленный файл  Эпитафия села Кашкар.doc   32К   269 Количество загрузок и добавил еще это Прикрепленный файл  Свидетельства о смерти.doc   25,5К   97 Количество загрузок.

Добавил это 13мая 2012года в 23.08часов.

Добавил 18мая2012года в 10.50 часов это:Прикрепленный файл  Ответ на пост.doc   28,5К   103 Количество загрузок

Сегодня 21мая2012года в 00.30 часов добавил это.Прикрепленный файл  О Елабужской эпитафии.doc   47К   204 Количество загрузок



Далее продолжается текст старого поста.

В эпитафии села Кашкар Зилаирского района написано "Хсн. Пропал без вести в 1005 году хиджры" Чем же же вы сможете обосновать этот текст Батырша?

#42 Karagai

 
Karagai

    Башҡорт ханы

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPipPipPipPipPip
  • 4 986 сообщений
  • Ырыуым:Ҡарағай-Ҡыпсаҡ
  • Ораным:Туҡсаба!
  • Ҡошом:Бөркөт
  • Ағасым:Ҡарағай
 

Отправлено 08 Май 2012 - 08:59

Большое спасибо за интересный экскурс. Я, например, по данному поводу просто не в теме.

Что касается эпитафии с горы Ауш (Учалинский р-н РБ). Меня попросили (если не ошибаюсь, в 2009) прочитать эту эпитафию с самой плиты, что я и сделал. Плита из камня светло-коричневого цвета, что-то типа кварца (я не геолог, не буду утверждать однозначно), кое-где буквы плохо прочитываются, но в целом прочтение текста не составило труда.

Вот и все, Иршат-агай. Специалисты, которые легко прочли надпись, есть. Фиксация в настоящей науке - есть. А Вы зачем-то утверждали, что их, кроме Вас, нет, и что официальные степени философских и исторических наук - это "уруское" и очень плохое. :) Как видим, Вы опять ошиблись.
Так зачем нужна еще "граффитиология"?

Но комментировать тут содержание надписи я не собираюсь, так как среди участников в этой подтеме нет специалистов-исламоведов. Научное обсуждение обязательно предполагает открытость (участники дискуссии знают друг друга, хотя бы по публикациям), и, разумеется, результат (публикация итогов научных дискуссий, исследований и пр.). А тут с кем обсуждать? С анонимными «списиалистами»-«культурологами»-многостаночниками, по совместительству башкирскими поэтами-эссеистами, а также Saviours of Bashkir People?

Именно. Но уважаемый Ильшат Насыров, Вы разве не видите, что здесь активно комментируют именно неспециалисты, выдающие себя за специалистов, и что это не есть хорошо? Я вот не спец, а потому вообще отказываюсь говорить на эту тему - но настоятельно советую не заниматься профанацией и другим.

#43 NASYROVILSHAT

 
NASYROVILSHAT

    Йөҙбаш

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPip
  • 152 сообщений
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:белмәйем
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 08 Май 2012 - 09:48

Большое спасибо за интересный экскурс. Я, например, по данному поводу просто не в теме.Вот и все, Иршат-агай. Специалисты, которые легко прочли надпись, есть. Фиксация в настоящей науке - есть. А Вы зачем-то утверждали, что их, кроме Вас, нет, и что официальные степени философских и исторических наук - это "уруское" и очень плохое. :) Как видим, Вы опять ошиблись.
Так зачем нужна еще "граффитиология"?Именно. Но уважаемый Ильшат Насыров, Вы разве не видите, что здесь активно комментируют именно неспециалисты, выдающие себя за специалистов, и что это не есть хорошо? Я вот не спец, а потому вообще отказываюсь говорить на эту тему - но настоятельно советую не заниматься профанацией и другим.

Согласен с вами, уважаемый Карагай, а уважаемому Зианбердину несколько месяцев назад я уже советовал бросить заниматься любительщиной, выучить арабский язык, делать публикации (в соответствии с принятыми в науке требованиями), хватить быть "башкиром-самородком", прошу его не обижаться. Мне доводилось слышать в начале своей научной карьеры самые нелицеприятные вещи от старших коллег при обсуждении моих текстов, но совершенно по делу, и я вспоминаю это только с благодарностью, ведь они ввели меня в мир большой науки. Да и сейчас в ходе обсуждения текстов в нашем секторе философии исламского мира ИФ РАН такую трепку могут дать, невзирая на звания и степени, перья летят.

#44 Зианбердин

 
Зианбердин

    Неизвестен.

  • Егет
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 802 сообщений
  • Интересы:http://vk.com/club54956707 или группа «Граффитиология и краеведение»,
    Башкортостана» и другие.
    http://vk.com/club75634890 или «Путеводитель по башкирским древностям»,
    http://vk.com/club81778685 или "Бтиг ччдим",
    http://vk.com/club75581166 или «Толковый словарь башкирских языков»,
    http://vk.com/club75639634 или «О башкирской музыке»,
    http://vk.com/club61429559 или «Наскальные письмена Башкортостана»,
    http://vk.com/club61429586 или «Тексты на предметах»,
    http://vk.com/club61428749 или «Сулпы и кумбазы Башкортостана»,
    http://vk.com/club67747155 или Turkology in Bashkortostan.
    http://vk.com/club61429514 или «Географические указатели Башкортостана»,
    http://vk.com/club61428829 или «Эпитафии Башкортостана»,
    http://vk.com/club65187388 или «Кунгел\\Душа и память»,
    http://vk.com/club61429544 или «Афиши и плакаты, товарные ярлыки, этикетки Башкортостана» и.т.д.
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:Байһоңғар!
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 22 Май 2012 - 06:42

Согласен с вами, уважаемый Карагай, а уважаемому Зианбердину несколько месяцев назад я уже советовал бросить заниматься любительщиной, выучить арабский язык, делать публикации (в соответствии с принятыми в науке требованиями), хватить быть "башкиром-самородком", прошу его не обижаться. Мне доводилось слышать в начале своей научной карьеры самые нелицеприятные вещи от старших коллег при обсуждении моих текстов, но совершенно по делу, и я вспоминаю это только с благодарностью, ведь они ввели меня в мир большой науки. Да и сейчас в ходе обсуждения текстов в нашем секторе философии исламского мира ИФ РАН такую трепку могут дать, невзирая на звания и степени, перья летят.


Свои ответы и уважаемому Ильшату Насирову, и многоуважаемому Карагаю я уже дал, отредактировав свой пост, перед ихними, в этой теме.

Сегодня 23мая2012года в 19.28 добавил это....(что-то творится с компютером, только что был текст , а сейчас нет). Там я давал совет Хунарсы.

В 23.39 часов добавил: Так как нет ответов по вопросу законности свидетельств о смерти , то переходим к рассмотрению вопроса законности договоров в исламе.

Сообщение изменено: Зианбердин (23 Май 2012 - 10:43 )


#45 хунарсы

 
хунарсы

    Башкорт ханы

  • Модератор
  • PipPipPipPipPipPipPipPipPipPip
  • 6 860 сообщений
  • Город:Өфө
  • Интересы:Охота на зверя (разного)...
  • Ырыуым:Ҡыпсаҡ
  • Ораным:Туҡһаба!
  • Ҡошом:Бөркөт
  • Ағасым:Ҡарама
 

Отправлено 23 Май 2012 - 02:14

... я уже дал, отредактировав свой пост, перед ихними, в этой теме.


Мне кажется, скрупулёзно правильно по-урусски, будет понаписать - "ихиными"... :unsure: Нет?..

#46 Зианбердин

 
Зианбердин

    Неизвестен.

  • Егет
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 802 сообщений
  • Интересы:http://vk.com/club54956707 или группа «Граффитиология и краеведение»,
    Башкортостана» и другие.
    http://vk.com/club75634890 или «Путеводитель по башкирским древностям»,
    http://vk.com/club81778685 или "Бтиг ччдим",
    http://vk.com/club75581166 или «Толковый словарь башкирских языков»,
    http://vk.com/club75639634 или «О башкирской музыке»,
    http://vk.com/club61429559 или «Наскальные письмена Башкортостана»,
    http://vk.com/club61429586 или «Тексты на предметах»,
    http://vk.com/club61428749 или «Сулпы и кумбазы Башкортостана»,
    http://vk.com/club67747155 или Turkology in Bashkortostan.
    http://vk.com/club61429514 или «Географические указатели Башкортостана»,
    http://vk.com/club61428829 или «Эпитафии Башкортостана»,
    http://vk.com/club65187388 или «Кунгел\\Душа и память»,
    http://vk.com/club61429544 или «Афиши и плакаты, товарные ярлыки, этикетки Башкортостана» и.т.д.
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:Байһоңғар!
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 23 Май 2012 - 02:48

Мне кажется, скрупулёзно правильно по-урусски, будет понаписать - "ихиными"... :unsure: Нет?..


Не уходи от темы hунарсы! А то забаню....Чушу. Привет как дела? Только напиши ответ в личку, не засоряй тему. Конечно от "их", а не так любимыми Мираем и Карагаем "ихи" в любой непонятной им теме.
27.05.2012 года в 22.34 часа добавил иллюстрацию №7. (Медаль Асен шада).

А). Аверс.img434.jpg

Б). Реверс.img435.jpg .

Транслитерации(копировки).

img436.jpg , img437.jpg .


Транскрипции(Озвучивание понятными многим буквами).


img438.jpg , img439.jpg

28.05.2012 года начал редактирование этого поста с записи иллюстраций.

Иллюстрация № 8.(Медаль Тухтамыш хана).
8.jpg

Иллюстрация №1.(Договор о браке).
1.jpg

Иллюстрация №2.(Договор о расторжении брака).
9.jpg

Иллюстрация №3.(Завещание).
7.jpg

Иллюстрация №4.(Публичный договор; Дарственная запись)
2.jpg

Иллюстрация №5.(Доверенность)
3.jpg 4.jpg

Иллюстрация №6.(Мировое соглашение).

5.jpg

Договор о покупке книги.

6.jpg


Встречная оферта Тюлкучуры. img459.jpg





Далее редактирование текста от 24.05.2012.

24.05.2012года в 18.18 добавил этот документ о договорах, как и обещал на предыдущем своем посту.Прикрепленный файл  О договорах.doc   27К   97 Количество загрузок.  

Сообщение изменено: Зианбердин (05 Июнь 2012 - 11:06 )


#47 CancaH

 
CancaH

    Аҡһаҡал

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 705 сообщений
  • Город:Өфө
  • Интересы:төрлө-төрлө
  • Ырыуым:Тамъян
  • Ораным:Тутыя!
  • Ҡошом:Ҡарға
  • Ағасым:Ҡарағай
 

Отправлено 23 Май 2012 - 04:07

Мне кажется, скрупулёзно правильно по-урусски, будет понаписать - "ихиными"... Нет?..


А к чему эта, мягко говоря - ирония, грубо выражаясь - пустословие?

#48 ҠунаҡЛиә_*

 
ҠунаҡЛиә_*
  • kунаҡ
 

Отправлено 24 Май 2012 - 08:13

Мне кажется, скрупулёзно правильно по-урусски, будет понаписать - "ихиными"... :unsure: Нет?..

В просторечье употребление местоимения ихними еще возможно. Но не ихиными. Вот местоимение его спрягается ещё в просторечье как евоными.

А к чему эта, мягко говоря - ирония, грубо выражаясь - пустословие?

Иногда наша чрезмерная скрупулёзность нас подводит :)

#49 Зианбердин

 
Зианбердин

    Неизвестен.

  • Егет
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 802 сообщений
  • Интересы:http://vk.com/club54956707 или группа «Граффитиология и краеведение»,
    Башкортостана» и другие.
    http://vk.com/club75634890 или «Путеводитель по башкирским древностям»,
    http://vk.com/club81778685 или "Бтиг ччдим",
    http://vk.com/club75581166 или «Толковый словарь башкирских языков»,
    http://vk.com/club75639634 или «О башкирской музыке»,
    http://vk.com/club61429559 или «Наскальные письмена Башкортостана»,
    http://vk.com/club61429586 или «Тексты на предметах»,
    http://vk.com/club61428749 или «Сулпы и кумбазы Башкортостана»,
    http://vk.com/club67747155 или Turkology in Bashkortostan.
    http://vk.com/club61429514 или «Географические указатели Башкортостана»,
    http://vk.com/club61428829 или «Эпитафии Башкортостана»,
    http://vk.com/club65187388 или «Кунгел\\Душа и память»,
    http://vk.com/club61429544 или «Афиши и плакаты, товарные ярлыки, этикетки Башкортостана» и.т.д.
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:Байһоңғар!
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 29 Май 2012 - 12:26

В просторечье употребление местоимения ихними еще возможно. Но не ихиными. Вот местоимение его спрягается ещё в просторечье как евоными.

Иногда наша чрезмерная скрупулёзность нас подводит :)

В 8.00 часов 02.06.2012 года. Добавил это. (Заменил текст сегодня18.06.2012 в 21.25 часов)Прикрепленный файл  Транскрипции и переводы на русский язык текстов договоров.doc   104,5К   488 Количество загрузок (Далее текст старого поста).
Еще раз благодарю Лию за поддержку. Суть тут не в том как мы будим говорить, а в том о чем будим говорит. Продолжаю рассматривание вопроса  халяльности (законности) договоров в исламе. Затем перейдем к именам и тамгам.  

Сообщение изменено: Зианбердин (18 Июнь 2012 - 08:25 )


#50 Зианбердин

 
Зианбердин

    Неизвестен.

  • Егет
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 802 сообщений
  • Интересы:http://vk.com/club54956707 или группа «Граффитиология и краеведение»,
    Башкортостана» и другие.
    http://vk.com/club75634890 или «Путеводитель по башкирским древностям»,
    http://vk.com/club81778685 или "Бтиг ччдим",
    http://vk.com/club75581166 или «Толковый словарь башкирских языков»,
    http://vk.com/club75639634 или «О башкирской музыке»,
    http://vk.com/club61429559 или «Наскальные письмена Башкортостана»,
    http://vk.com/club61429586 или «Тексты на предметах»,
    http://vk.com/club61428749 или «Сулпы и кумбазы Башкортостана»,
    http://vk.com/club67747155 или Turkology in Bashkortostan.
    http://vk.com/club61429514 или «Географические указатели Башкортостана»,
    http://vk.com/club61428829 или «Эпитафии Башкортостана»,
    http://vk.com/club65187388 или «Кунгел\\Душа и память»,
    http://vk.com/club61429544 или «Афиши и плакаты, товарные ярлыки, этикетки Башкортостана» и.т.д.
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:Байһоңғар!
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 03 Июнь 2012 - 10:33

Факт в том, что Вы предлагаете, даже запихиваете людям "знания", сами им не обладая. Ваши ошибки потом могут тиражироваться в умах людей!
А потому вредны по любым канонам.


Недельку не смогу посещать форум. А тут оказывается я не ответил толком части постов уважаемого Карагая. В частности указанной выше ее части.


Как вы правы уважаемый Карагай! Нельзя, действительно, следовать за Вами, и проглатывать "знания" которые Вы нам "заталкиваете". Про тиражирование Вы тоже правы. Только чуть-чуть ошиблись адресом, почему то вместо того, чтоб адресовать это урусским историкам, с какой то целью адресовали мне. Это что же получается, сказки Карамзина не вредны ни по каким канонам, а наши исторические документы вредны?! Публикуемые мной варианты чтений, эти мои варианты чтений, лучше выложите тут свои варианты чтений, если они невредны...или их нет вообще?! Тогда вопрос- что Вы тут делаете и что критикуете? Или это делаете специально, как Галлямова или Султанова? Вот вы в теме "Черные археологи" писали, что археологические материалы публикуются, следовательно прекрасно знали про Елабужскую эпитафию, и дату высеченную на этой эпитафии, но все равно нападали на Галлямова и Султанова. Как это понять? Вашей службой или "научной" деятельностью?! А ведь там оказалось высечена дата смерти Канга, и эта дата 5454 год до миляда Гайсы. Жду ответа, времени много, можете не торопиться.

#51 Батырша

 
Батырша

    Йөҙбаш

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 678 сообщений
  • Ырыуым:Бөрйән
  • Ораным:Туҡсаба!
  • Ҡошом:Бөркөт
  • Ағасым:Имән
 

Отправлено 04 Июнь 2012 - 09:13

Исламдың философияға ҡарата мөнәсәбәте


Аҡыданың (ғаҡаидтың) төп бүлектәрен өйрәнә башлар алдынан иң тәүҙә гелән Ислам менән философияның айырмалыҡтарын билдәләп үтәләр. Ни өсөн? Сөнки аҡыда фәне яуап биргән һорауҙарға философия (фәлсәфә) ғилеме лә яуап бирергә дәғүә итә. Йәғни, донъяуи фәндәр араһынан тап философия ғына үҙ алдына кеше тормошоноң мәғәнәһен эҙләп табыу бурысын ҡуйған. Бүтән бер фән дә (физика булһынмы, химиямы, математикамы һ.б.) үҙ өҫтөнә ундай ҙур, пәйғәмбәрҙәрҙең генә көсөнән килерлек яуаплылыҡ алмаған.

"Философия" һүҙе грек теленән яҡынса "аҡылды, хикмәтте һөйөү" кеүегерәк тәржемә ителә. Исламдың тәүге быуаттарында был фән (әгәр философияны фән тип атап булһа, әлбиттә) мосолмандарға билдәле булмаған. Шуға ла Мөхәммәт пәйғәмбәр (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) хәҙистәрендә, сәхәбәләр һүҙҙәрендә был фәнгә ҡарата әйтелгән бер ниндәй ҙә ҡарар таба алмаҫһығыҙ. Ул ваҡыттарҙа мосолмандарҙың бар өйрәнгәне тик Ҡөрьән һәм Пәйғәмбәребеҙ сөннәте генә була, әлхәмдүлилләһ. Тап ошо осорҙа Ислам тарихындағы иң әһәмиәтле, иң оло хеҙмәттәр яҙыла, хәҙистәр туплана (Бохари, Мөслим, Тирмиҙи, Нәсәи һ.б.). Философия иһә мосолмандар араһына Ғәббәсиҙәр династияһы дәүерендә үтеп инә башлай. Бигерәк тә Мәʼмүн бин Һарун әр-Рәшид хәлифәлек иткән йылдарҙа (786-833 йй.). Иң тәүҙә Боронғо Греция, Афина, Спарта тарихына ҡағылышлы китаптарҙан, Птолемей, Аристотель, Платон хеҙмәттәренән башлаһалар, аҙаҡ инде грек телендәге барлыҡ тиерлек билдәле китаптарҙы ла ғәрәп теленә тәржемә итеп сығалар, шулай уҡ һинд, фарсы теленән дә байтаҡ ҡына тәржемәләр донъя күрә. Был осор Ислам тарихында "ғасру-тәрәджим" тигән атама алған, йәғни "тәржемәләр быуаты". Тарихтан билдәле булыуынса, бер тәржемә өсөн ул ваҡытта шул тәржемә ителгән китаптың ауырлығы саҡлы алтын бирер булғандар. Һәм, тәбиғи, кемдәргәлер был матди яҡтан да бик отошло килеп сыҡҡан.

Әммә һөҙөмтәлә был тенденция нимәгә алып килә? Һөҙөмтәлә, шул "модный" китаптарҙы уҡып сыҡҡан мосолмандар ундағы фәлсәфәүи тәғлимәттәрҙе Аллаһты, Аллаһтың ҡанундарын, Сөннәтте һ.б. аңлауға ҡарата ла ҡуллана башлай... Ә ислам дине мосолмандарҙы, ғөмүмән, Аллаһтың тәбиғәте тураһында түгел, ә Ул бар иткән нәмәләр тураһында уйланырға саҡыра. Әгәр кеше үҙенең сикләнгән аҡылы менән Аллаһты аңлап-аңлатып маташа икән, ул, әлбиттә, тупикҡа барып төртөләсәк. Шунан барлыҡҡа килә лә инде төрлө аҙашҡан төркөмдәр. Мәҫәлән, ул йылдарҙа мөʼтәзилиҙәр ("айырылып сыҡҡандар") төркөмө ныҡ көсәйеп китә. Улар хатта батшалыҡ итеүсе хәлифәләрҙең ышанысын яулап алып, сөнни ғалимдарға ҡаршы репрессиялар ойоштороуға ла өлгәшәләр. Әммә, Аллаға шөкөр, сөнниҙәр аҙаҡ барыбер кире өҫтөнлөк ала.

Философия – мосолмандар өсөн, бер яҡтан, бик ҡурҡыныс фән. Ниңә? Быны беҙ философия менән Ислам аҡыдаһы араһындағы айырмалыҡтарҙы билдәләп үткән саҡта күрербеҙ. Шулай итеп, философияның мосолман аҡыдаһынан айырмалыҡтары:

1. Беренсенән, беҙҙең аҡыдабыҙҙың сығанағы ниҙә? Аллаһ һүҙҙәрендә һәм Пәйғәмбәребеҙ ғаләйһиссәләм һүҙҙәрендә, йәғни Ҡөрьәндә һәм Сөннәттә. Ә философия ниндәй сығанаҡтарға таяна? Әгәр мәктәп йә институтта уҡыған саҡтарығыҙҙы иҫкә төшөрһәгеҙ, иң тәүҙә Сократ, Сенека, Платон, Аристотель кеүек исемдәр башҡа килер. Йәғни, күп осраҡта тап шул "фәлсәфә титандары"ның фекер-тәғлимәттәре бар философия фәненең нигеҙе булып торалар ҙа. Һығымта: был фән – айырым кешеләрҙең шәхси уй-фекерҙәрен бергә туплаған бер "йыйынтыҡ". Ә кешеләрҙең шәхси уй-фекерҙәре иһә, белеүебеҙсә, ул кешенең йәшәгән урынына һәм ул йәшәгән заманға ныҡ ҡына бәйләнгән. Мәҫәлән, беҙ әле XXI быуат башында йәшәйбеҙ, һәм күп кенә нәмәләргә беҙҙең үҙ ҡарашыбыҙ, үҙ фекеребеҙ формалашып бөткән. Ә бынан, әйтәйек, 30 йыл элегерәк бүтән илдә бүтән милләт вәкиле булып йәшәгән булһаҡ, беҙҙең уй-ҡараштарыбыҙ шул уҡ көйө һаҡланып ҡалыр инеме икән? Юҡ, әлбиттә. Һәм, шулай уҡ, билдәле фәйләсүфтәрҙең кемеһен генә алып ҡараһаҡ та, уның уй-фекерҙәре ул үҙе йәшәгән мөхит йоғонтоһона бирелгән һәм уға таныш булған бүтән ҡараш-идеяларҙан үрелеп килеп сыҡҡан. Шуға күрә философия – ул кешеләрҙең шәхси уйланыуҙарының емеше генә түгел, ә, етмәһә, тышҡы факторҙарға ла (ваҡыт, урын һ.б.) буйһоноп килә. Ә Аллаһы Тәғәлә һүҙҙәре иһә беҙҙең ниндәй заманда, ниндәй илдә йәшәүебеҙгә һис тә бәйләнмәгән. "Хаҡлыҡ – Раббығыҙҙан", "Хаҡиҡәт – Раббығыҙҙан", - тип ҡабатлай Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә бер нисә тапҡыр. Тик Аллаһы Тәғәлә бар иткән хаҡиҡәт кенә – 100%-лыҡ хаҡиҡәт, һәм бер ниндәй кеше лә ул хаҡиҡәтте үҙгәртә лә, уға йоғонто яһай ҙа алмай.

2. Тағы ла бер айырма: теге йәки был һығымтаға мосолмандар һәм фәйләсүфтәр төрлөһө төрлө юл менән килә. Фәйләсүфтәрҙең төп юлы – логика (мантыйҡ). Әммә бөгөн, ҡыҙғанысҡа күрә, ҡайһы бер мосолмандарҙан да шундай һүҙҙәр ишетергә тура килә, мәҫәлән: "Әйҙәгеҙ, Аллаһтың барлығын логик яҡтан иҫбатлап ҡарайыҡ", - тиҙәр. Нимә ул логика? Логика – ул һеҙгә билдәле булған факттарҙан яңы һығымталар яһауға ҡайтып ҡалған фекерләү тәртибе. Йәғни, мәҫәлән: бер – ул икенең яртыһы, бер есем бер үк ваҡытта ике урында ла була алмай һ.б. Бөтә был ҡанундар – кешенең күҙәтеү, фекерләү һәм логик һығымталар яһау эшмәкәрлегенән барлыҡҡа килгән догмалар. Ә логика мосолман өсөн ҡасан ҡурҡыныс һуң? Ул шул логик фекерләү юлын Аллаһтың асылын аңлатыуҙа ҡуллана башлаһа – шунда ҡурҡыныс.

Мәҫәлән, шундай һүҙҙәр ишеткәнем бар: "Аллаһ нисек төнөн, хәҙистә әйтелгәнсә, күктең түбәнге ҡатына төшә алһын? Нисек, Аллаһ бөгөн төнөн Рәсәй күгендә, иртәгә – Европа өҫтөндә, артабан – Америкала, шулай тәүлек әйләнәһенә күктең беренсе ҡатында тик йөрөрмө ни?" - ти берәү. Был кеше ниңә ундай һорауҙар бирә? Сөнки ул ябай логика ярҙамында Аллаһты аңларға теләй. Ә беҙ, мосолмандар: "Сәмиғнә үә әтағнә", - тибеҙ ("Ишеттек һәм буйһондоҡ"). Әгәр сәхих хәҙистә әйтелгән икән, төндөң һуңғы өсөнсө өлөшөндә Аллаһ күктең беренсе ҡатына төшә, тип, тимәк, был шулай. Ә ниңә был беҙҙең логикаға тура килмәй – быныһы инде беҙҙең проблема. Тик беҙ бер ҡасан да Аллаһтың асылына ҡарата үҙебеҙҙең логикабыҙҙы ҡулланырға тейеш түгелбеҙ.

3. Философияның тағы бер айырмалығы: үҙе өсөн ул иң әһәмиәтле тип билдәләгән һорауҙар Ислам өсөн улай уҡ үтә әһәмиәтле түгел. Мәҫәлән, "Беҙҙең маҡсат – йәндең нимә икәнен аңлау", - тип иғлан итә бер философ. Ә Ҡөрьән нимә ти? Аллаһ Собханә үә Тәғәлә кешеләрҙе ҡабат терелтеп, уларҙың бер өлөшө Йәннәткә, ә бер өлөшө Йәһәннәмгә юл алғас, Йәһәннәмгә эләккән халыҡтан фәрештәләр: "Һеҙгә пәйғәмбәр килмәнеме ни?!" - тип һораясаҡ. Утҡа эләккәндәр өсөн иң тәүге һорау тап шул булыр. Йәғни, кеше өсөн нимә мөһим – пәйғәмбәрҙәргә ышаныу, улар саҡырғанға эйәреү. Ә "нимә ул йән?" кеүек һорауҙар менән баш ҡатырып ултырырға түгел. Һәр хәлдә йән тураһында Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә: "Улар һинән рух (йән) тураһында һорайҙар. Әйт: "Рух (йән) – Раббымдың бойороғо (эше), һәм һеҙгә ул турала бик аҙ ғына белем бирелгән", - тип", - тигән ("Төндә күсереү" сүрәһе, 17:85).

Мөхәммәт пәйғәмбәр ҙә (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм), сәхәбәләрен төрлө төбәктәргә дәғүәт өсөн ебәргәндә, уларға ниндәй күрһәтмәләр биргән? Мүғәз ибн Джәбәлде (Аллаһ унан риза булһын) Йеменға оҙатҡан саҡта ул, мәҫәлән: "Һин шундай халыҡҡа килерһең, улар Китап халҡынан булыр (йәғни, насраниҙар), һәм уларға һин иң тәүҙә өйрәтәсәк һүҙҙәр "Лә иләһә илләллаһ" булһын ("Аллаһтан башҡа табынырға лайыҡлы илаһ юҡ")". Йәғни, кеше өсөн нимә мөһим – ошо "Лә иләһә илләллаһ" һүҙҙәренең асылын аңлау һәм шуға ярашлы йәшәү. Ә иң тәүҙә бүтән нәмәләр тураһында уйланып, аҙаҡ икенсе нәмәләр, аҙаҡ өсөнсө мөһим түгел нәмәләр тураһында баш ватып, һөҙөмтәлә бер нәмәһеҙ тороп ҡалыу – философияның юлы шул инде.

4. Шулай уҡ, философия менән мосолман аҡыдаһы үҙҙәре өйрәнгән нәмәләргә ниндәй мөнәсәбәттә булыуҙары менән айырылалар. Мәҫәлән, фәйләсүфтәр ниндәйҙер хаҡиҡәтте өйрәнгән ваҡытта, әйтәйек, ата-әсәләргә ҡарата ихтирам мәсьәләһен, уларҙың маҡсаты – бының яҡшы йә насар, кәрәк йә кәрәкмәй икәнен иҫбат итеү, һәм бөттө. Йәғни, эйе, ата-әсәләрҙе ихтирам итергә кәрәк, әммә һин быны үтәйәсәкһеңме, юҡмы – философияның бында инде эше юҡ, бөтә нәмә һинең тулыһынса үҙ ҡарамағыңда. Ә Аллаһы Тәғәлә иһә беҙгә ниндәйҙер хаҡиҡәтте аңлатып ҡына ҡалмай, ә уны үтәүҙе лә ҡәтғи талап итә. Шул уҡ ата-әсәләргә ҡарата ихтирам мәсьәләһе лә Исламда бик ҡаты ҡуйылған. "Ихтирам итһәң – ихтирам ит, ә килеп сыҡмаһа – ни эшләйһең, килеп сыҡмай ҙа ҡуя инде" түгел. Аллаһы Тәғәлә бойороҡтарын үтәгәндәргә – әжер, үтәмәгәндәргә – ҡаты яза ҡаралған.

Шуға ла, егеттәр һәм ҡыҙҙар, ирҙәр һәм ҡатындар, мин һеҙҙе дингә философияға ҡараған кеүек ҡарамаҫҡа саҡырам. Ҡөрьәнде уҡып: "О, ҡалай матур әйтелгән", - тип һоҡланып ултырырға ғына түгел. Унда яҙылғандар – Аллаһы Тәғәләнең кешелеккә төбәп әйткән һүҙҙәре, ундағы һәр күрһәтмә һәм бойороҡ – беҙҙең һәр беребеҙгә шәхсән рәүештә төбәп әйтелгән, һәм беҙ шуларҙы бойомға ашырып ҡына Аллаһы Тәғәләнең ҡәнәғәтлелегенә ирешә алырбыҙ, иншәллаһ.

5. Сираттағы айырмалыҡ – хаҡиҡәтте беҙгә нисек еткереүҙәрендә. "Философия" һүҙе, әйткәнебеҙсә, "аҡылды һөйөү" кеүегерәк тәржемә ителә. Йәғни, был предметтың атамаһынан уҡ күренеп тора – ул кешеләрҙең тик аҡылына мөрәжәғәт итә. Үҙегеҙ ҙә иғтибар иткәнегеҙ барҙыр: был фәндә "һығымта яһағыҙ", "фекерләп ҡарағыҙ", "мейегеҙҙе эшләтегеҙ" кеүегерәк саҡырыуҙар йыш ҡулланылған. Ә Ислам иһә иң тәүҙә беҙҙең йөрәктәргә мөрәжәғәт итә. "Аллаһ һинең йөрәгеңде асһын", - тиҙәр Исламда, ә "дөрөҫ һығымталар яһарға ярҙам итһен" йә "мейеңде эшләтһен" тимәйҙәр. Әгәр тик аҡыл менән генә етәкселек итһәк, беҙ бер ваҡытта ла Исламды тулыһынса аңлай алмаясаҡбыҙ, иң тәүҙә йөрәкте эшкә егергә кәрәк. Билдәле сәхәбә, Ҡөрьәнде иң шәп тәфсирләгән кешеләрҙең береһе Ибн Ғәббәс (Аллаһ унан риза булһын): "Кем үҙ динен сағыштырыуҙар аша (йәғни, аҡыл менән) эҙләйәсәк, ул ғүмер буйына икеләнеүҙәрҙә булыр", - тигән. Һәм шулай уҡ хаҡ хәлифә Ғәли ибн Әбү Талибтың да (Аллаһ унан риза булһын) ошоға ҡағылышлы билдәле шундай һүҙҙәре бар: "Әгәр ҙә динде аңлау аҡылға ғына таянған булһа, ойоҡбаштарҙы өҫкө яҡтан түгел, ә аҫҡы яҡтан һөртөү дөрөҫ булыр ине". Бында, кем аңламай, тәһәрәт тураһында һүҙ бара. Йәғни, тәһәрәт алған ваҡытта, әгәр аяҡтарыбыҙҙа ҡалын ойоҡбаштар кейелгән булһа, беҙ уларҙы сисеп тормайбыҙ, ә уларҙы өҫкө яҡтан ғына һыулап һөртөп алабыҙ. Әммә, аҡыл менән уйлап ҡараһаҡ, беҙ бит ерҙән ойоҡбаштарҙың аҫты менән баҫып йөрөйбөҙ, һәм уларҙың тап аҫтынан һөртөр кәрәк кеүек. Быны аҡыл менән аңлап булмай. Мөхәммәт пәйғәмбәр (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) шулай өҫтән һөртөргә ҡушҡан, һәм беҙ уның әйткәндәренә бер һүҙһеҙ буйһонабыҙ ("сәмиғнә үә әтағнә").

Тема аҙағында иһә мосолмандар араһына философияның үтеп инә башлаған сағын тап иткән ғалимдарҙың һүҙҙәрен килтереп үтәйек. Әйтеүебеҙсә, фәлсәфәүи китаптарҙың ғәрәп теленә тәржемә ителеүе күп кенә аҙашҡан төркөмдәрҙең барлыҡҡа килеүенә килтерә. Әгәр һеҙгә Исламдағы ағым-төркөмдәрҙе үҙегеҙгә өйрәнергә тура килһә, унда Ҡөрьән текстына һәм хәҙистәргә түгел, ә кеше аҡылына эйәреү кеүек күренештәргә күп юлығырһығыҙ. Мәҫәлән, беҙ үрҙә телгә алған мөʼтәзилиҙәр ҡәбер ғазаптарын инҡар иткәндәр. Һәм бөгөн тағы ниндәйҙер төркөм ҡәбер ғазаптарын инҡар итә икән, белегеҙ: улар тамырҙары менән шул мөʼтәзилиҙәргә барып тоташалар. Мөʼтәзилиҙәр шундай наҙан һығымтаға яһай: әгәр үлгән кешене бер нисә көндән кире ҡаҙып алһаҡ, беҙ уның тәнен бөтөн көйө табырбыҙ, йәғни фәрештәләр уны туҡмамаған, ҡабырғаларын һындырмаған, күгәреүҙәр юҡ һәм башҡа. Йәнәһе, ниңә беҙ ҡәбер ғазаптары тураһында һөйләйбеҙ, ә ул ғазаптарҙың эҙе юҡ? Был мөʼтәзилиҙәрҙең хатаһы нимәлә? Улар ҡәбер ғазаптары тураһындағы хәҙистәрҙе нисек бар, шулай ҡабул итер урынға, үҙ аҡылдары, йәғни логика артынан эйәрәләр. Үҙ логикаларын Пәйғәмбәребеҙ ғаләйһиссәләм хәҙистәренән өҫтөнөрәк ҡуялар. Тағы ла бик күп бүтән шундай аҙашҡан төркөм-ағымдар бар, әммә уларҙың һәр береһендә лә беҙ ана шулай аҡылдың (кеше логикаһының) Ҡөрьән текстынан һәм хәҙистәрҙән өҫтөн ҡуйылыуын күрербеҙ. Ә был, һис шикһеҙ, аҙашыуға илтә. Шуға ла ул саҡтағы дин ғалимдарыбыҙ философияны өйрәнеүгә бик ҡаты тәнҡит менән ҡарағандар. Мәҫәлән, Имам Шәфиғиҙән шундай һүҙҙәр еткерелә: "Кем фәлсәфә менән мауыға, уларҙы ҡаталар һәм пальма ботаҡтары менән туҡмарға һәм халыҡтар араһына алып сығып күрһәтергә кәрәк: бына был уларҙың Ҡөрьән һәм Сөннәттән ситләшеп, фәлсәфә өйрәнә башлағандары өсөн яза, тип". Ғалимдарҙан тағы ла Шаһристани, Мөхәммәт ибн Ғүмәр, Имам Рази, Имам Әхмәт, Имам Ғәзәли һәм башҡаларҙың һүҙҙәрен килтерергә мөмкин. Уларҙың ҡайһы берәүҙәре үҙҙәре үк иң башта фәлсәфә менән мауығып китеп, аҙаҡ ахыр сиктә бының буш һәм зыянлы шөғөл икәнен аңлаған кешеләр. Эйе, хаҡиҡәтте табам тиһәң, бының өсөн Ҡөрьән һәм Пәйғәмбәребеҙ (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) сөннәте етә: уҡы, өйрән һәм ғәмәлгә ашыр – хаҡиҡәткә иң ҡыҫҡа юл ошо. Имам Джувәйни үлергә ятҡанында, ғүмеренең күп өлөшөн философия менән мауығып үткәргәненә үкенеп: "Әгәр Аллаһы Тәғәлә мине Үҙ рәхимлеге менән ҡапламаһа, ҡайғы Имам Джувәйнигә! Бына мин ҡарсыҡтар аҡыдаһында үлергә ятам", - тигән. Фәлсәфәне икенсе төрлө ҡарсыҡтар аҡыдаһы тип тә, ҡәләм (бәхәс) ғилеме тип тә йөрөткәндәр. Шулай уҡ, Әбү Хәмид Әл-Ғәзәли, киң билдәле ғалим, күп йылдар философия менән мауыҡҡандан һуң, аҙаҡ бының хата эш икәнен аңлап, "Халыҡтарға бәхәстәр фәне хаҡында иҫкәртеү" ("Ил-джәхмүл ғәүүәм ән ғилмил-ҡәләм") тигән китап яҙып ҡалдыра. Һәм ул, белеүебеҙсә, үлгәнендә лә Бохари хәҙистәр йыйынтығын ҡосаҡлап үлә.

Шулай итеп, шундай ҡыҫҡа ғына һығымта яһайыҡ: Ҡөрьәнде һәм Пәйғәмбәребеҙ ғаләйһиссәләм сөннәтен өйрәнегеҙ һәм хаҡиҡәтте лә тик шунан ғына эҙләгеҙ. Юҡһа ҡай саҡ, әйтәйек, берәй психология буйынса китаптан нимәлер күреп ҡалалар ҙа: "О, ҡалай матур әйтелгән!" - тиҙәр. Хәтерегеҙгә һалып ҡуйығыҙ: әгәр кемдер ҡайҙалыр берәй нәмәне матур һәм дөрөҫ итеп әйткән икән, ул, тимәк, Ҡөрьәндә һәм Сөннәттә булған нәмәне ҡабатлаған ғына, йә күмәк фекерҙәре араһынан ҡайһыныһылыр Пәйғәмбәребеҙ ғаләйһиссәләм әйткәнгә тура килгән. Шуға ла, дөйөмләштереп әйтәм: философия буйынса классик хеҙмәттәр – бушҡа үткәрелгән ваҡыт ҡына. Ҡөрьән һәм Сөннәтте өйрәнегеҙ.

#52 Зианбердин

 
Зианбердин

    Неизвестен.

  • Егет
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 802 сообщений
  • Интересы:http://vk.com/club54956707 или группа «Граффитиология и краеведение»,
    Башкортостана» и другие.
    http://vk.com/club75634890 или «Путеводитель по башкирским древностям»,
    http://vk.com/club81778685 или "Бтиг ччдим",
    http://vk.com/club75581166 или «Толковый словарь башкирских языков»,
    http://vk.com/club75639634 или «О башкирской музыке»,
    http://vk.com/club61429559 или «Наскальные письмена Башкортостана»,
    http://vk.com/club61429586 или «Тексты на предметах»,
    http://vk.com/club61428749 или «Сулпы и кумбазы Башкортостана»,
    http://vk.com/club67747155 или Turkology in Bashkortostan.
    http://vk.com/club61429514 или «Географические указатели Башкортостана»,
    http://vk.com/club61428829 или «Эпитафии Башкортостана»,
    http://vk.com/club65187388 или «Кунгел\\Душа и память»,
    http://vk.com/club61429544 или «Афиши и плакаты, товарные ярлыки, этикетки Башкортостана» и.т.д.
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:Байһоңғар!
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 05 Июнь 2012 - 09:04

Исламдың философияға ҡарата мөнәсәбәте


Аҡыданың (ғаҡаидтың) төп бүлектәрен өйрәнә башлар алдынан иң тәүҙә гелән Ислам менән философияның айырмалыҡтарын билдәләп үтәләр. Ни өсөн? Сөнки аҡыда фәне яуап биргән һорауҙарға философия (фәлсәфә) ғилеме лә яуап бирергә дәғүә итә. Йәғни, донъяуи фәндәр араһынан тап философия ғына үҙ алдына кеше тормошоноң мәғәнәһен эҙләп табыу бурысын ҡуйған. Бүтән бер фән дә (физика булһынмы, химиямы, математикамы һ.б.) үҙ өҫтөнә ундай ҙур, пәйғәмбәрҙәрҙең генә көсөнән килерлек яуаплылыҡ алмаған.

"Философия" һүҙе грек теленән яҡынса "аҡылды, хикмәтте һөйөү" кеүегерәк тәржемә ителә. Исламдың тәүге быуаттарында был фән (әгәр философияны фән тип атап булһа, әлбиттә) мосолмандарға билдәле булмаған. Шуға ла Мөхәммәт пәйғәмбәр (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) хәҙистәрендә, сәхәбәләр һүҙҙәрендә был фәнгә ҡарата әйтелгән бер ниндәй ҙә ҡарар таба алмаҫһығыҙ. Ул ваҡыттарҙа мосолмандарҙың бар өйрәнгәне тик Ҡөрьән һәм Пәйғәмбәребеҙ сөннәте генә була, әлхәмдүлилләһ. Тап ошо осорҙа Ислам тарихындағы иң әһәмиәтле, иң оло хеҙмәттәр яҙыла, хәҙистәр туплана (Бохари, Мөслим, Тирмиҙи, Нәсәи һ.б.). Философия иһә мосолмандар араһына Ғәббәсиҙәр династияһы дәүерендә үтеп инә башлай. Бигерәк тә Мәʼмүн бин Һарун әр-Рәшид хәлифәлек иткән йылдарҙа (786-833 йй.). Иң тәүҙә Боронғо Греция, Афина, Спарта тарихына ҡағылышлы китаптарҙан, Птолемей, Аристотель, Платон хеҙмәттәренән башлаһалар, аҙаҡ инде грек телендәге барлыҡ тиерлек билдәле китаптарҙы ла ғәрәп теленә тәржемә итеп сығалар, шулай уҡ һинд, фарсы теленән дә байтаҡ ҡына тәржемәләр донъя күрә. Был осор Ислам тарихында "ғасру-тәрәджим" тигән атама алған, йәғни "тәржемәләр быуаты". Тарихтан билдәле булыуынса, бер тәржемә өсөн ул ваҡытта шул тәржемә ителгән китаптың ауырлығы саҡлы алтын бирер булғандар. Һәм, тәбиғи, кемдәргәлер был матди яҡтан да бик отошло килеп сыҡҡан.

Әммә һөҙөмтәлә был тенденция нимәгә алып килә? Һөҙөмтәлә, шул "модный" китаптарҙы уҡып сыҡҡан мосолмандар ундағы фәлсәфәүи тәғлимәттәрҙе Аллаһты, Аллаһтың ҡанундарын, Сөннәтте һ.б. аңлауға ҡарата ла ҡуллана башлай... Ә ислам дине мосолмандарҙы, ғөмүмән, Аллаһтың тәбиғәте тураһында түгел, ә Ул бар иткән нәмәләр тураһында уйланырға саҡыра. Әгәр кеше үҙенең сикләнгән аҡылы менән Аллаһты аңлап-аңлатып маташа икән, ул, әлбиттә, тупикҡа барып төртөләсәк. Шунан барлыҡҡа килә лә инде төрлө аҙашҡан төркөмдәр. Мәҫәлән, ул йылдарҙа мөʼтәзилиҙәр ("айырылып сыҡҡандар") төркөмө ныҡ көсәйеп китә. Улар хатта батшалыҡ итеүсе хәлифәләрҙең ышанысын яулап алып, сөнни ғалимдарға ҡаршы репрессиялар ойоштороуға ла өлгәшәләр. Әммә, Аллаға шөкөр, сөнниҙәр аҙаҡ барыбер кире өҫтөнлөк ала.

Философия – мосолмандар өсөн, бер яҡтан, бик ҡурҡыныс фән. Ниңә? Быны беҙ философия менән Ислам аҡыдаһы араһындағы айырмалыҡтарҙы билдәләп үткән саҡта күрербеҙ. Шулай итеп, философияның мосолман аҡыдаһынан айырмалыҡтары:

1. Беренсенән, беҙҙең аҡыдабыҙҙың сығанағы ниҙә? Аллаһ һүҙҙәрендә һәм Пәйғәмбәребеҙ ғаләйһиссәләм һүҙҙәрендә, йәғни Ҡөрьәндә һәм Сөннәттә. Ә философия ниндәй сығанаҡтарға таяна? Әгәр мәктәп йә институтта уҡыған саҡтарығыҙҙы иҫкә төшөрһәгеҙ, иң тәүҙә Сократ, Сенека, Платон, Аристотель кеүек исемдәр башҡа килер. Йәғни, күп осраҡта тап шул "фәлсәфә титандары"ның фекер-тәғлимәттәре бар философия фәненең нигеҙе булып торалар ҙа. Һығымта: был фән – айырым кешеләрҙең шәхси уй-фекерҙәрен бергә туплаған бер "йыйынтыҡ". Ә кешеләрҙең шәхси уй-фекерҙәре иһә, белеүебеҙсә, ул кешенең йәшәгән урынына һәм ул йәшәгән заманға ныҡ ҡына бәйләнгән. Мәҫәлән, беҙ әле XXI быуат башында йәшәйбеҙ, һәм күп кенә нәмәләргә беҙҙең үҙ ҡарашыбыҙ, үҙ фекеребеҙ формалашып бөткән. Ә бынан, әйтәйек, 30 йыл элегерәк бүтән илдә бүтән милләт вәкиле булып йәшәгән булһаҡ, беҙҙең уй-ҡараштарыбыҙ шул уҡ көйө һаҡланып ҡалыр инеме икән? Юҡ, әлбиттә. Һәм, шулай уҡ, билдәле фәйләсүфтәрҙең кемеһен генә алып ҡараһаҡ та, уның уй-фекерҙәре ул үҙе йәшәгән мөхит йоғонтоһона бирелгән һәм уға таныш булған бүтән ҡараш-идеяларҙан үрелеп килеп сыҡҡан. Шуға күрә философия – ул кешеләрҙең шәхси уйланыуҙарының емеше генә түгел, ә, етмәһә, тышҡы факторҙарға ла (ваҡыт, урын һ.б.) буйһоноп килә. Ә Аллаһы Тәғәлә һүҙҙәре иһә беҙҙең ниндәй заманда, ниндәй илдә йәшәүебеҙгә һис тә бәйләнмәгән. "Хаҡлыҡ – Раббығыҙҙан", "Хаҡиҡәт – Раббығыҙҙан", - тип ҡабатлай Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә бер нисә тапҡыр. Тик Аллаһы Тәғәлә бар иткән хаҡиҡәт кенә – 100%-лыҡ хаҡиҡәт, һәм бер ниндәй кеше лә ул хаҡиҡәтте үҙгәртә лә, уға йоғонто яһай ҙа алмай.

2. Тағы ла бер айырма: теге йәки был һығымтаға мосолмандар һәм фәйләсүфтәр төрлөһө төрлө юл менән килә. Фәйләсүфтәрҙең төп юлы – логика (мантыйҡ). Әммә бөгөн, ҡыҙғанысҡа күрә, ҡайһы бер мосолмандарҙан да шундай һүҙҙәр ишетергә тура килә, мәҫәлән: "Әйҙәгеҙ, Аллаһтың барлығын логик яҡтан иҫбатлап ҡарайыҡ", - тиҙәр. Нимә ул логика? Логика – ул һеҙгә билдәле булған факттарҙан яңы һығымталар яһауға ҡайтып ҡалған фекерләү тәртибе. Йәғни, мәҫәлән: бер – ул икенең яртыһы, бер есем бер үк ваҡытта ике урында ла була алмай һ.б. Бөтә был ҡанундар – кешенең күҙәтеү, фекерләү һәм логик һығымталар яһау эшмәкәрлегенән барлыҡҡа килгән догмалар. Ә логика мосолман өсөн ҡасан ҡурҡыныс һуң? Ул шул логик фекерләү юлын Аллаһтың асылын аңлатыуҙа ҡуллана башлаһа – шунда ҡурҡыныс.

Мәҫәлән, шундай һүҙҙәр ишеткәнем бар: "Аллаһ нисек төнөн, хәҙистә әйтелгәнсә, күктең түбәнге ҡатына төшә алһын? Нисек, Аллаһ бөгөн төнөн Рәсәй күгендә, иртәгә – Европа өҫтөндә, артабан – Америкала, шулай тәүлек әйләнәһенә күктең беренсе ҡатында тик йөрөрмө ни?" - ти берәү. Был кеше ниңә ундай һорауҙар бирә? Сөнки ул ябай логика ярҙамында Аллаһты аңларға теләй. Ә беҙ, мосолмандар: "Сәмиғнә үә әтағнә", - тибеҙ ("Ишеттек һәм буйһондоҡ"). Әгәр сәхих хәҙистә әйтелгән икән, төндөң һуңғы өсөнсө өлөшөндә Аллаһ күктең беренсе ҡатына төшә, тип, тимәк, был шулай. Ә ниңә был беҙҙең логикаға тура килмәй – быныһы инде беҙҙең проблема. Тик беҙ бер ҡасан да Аллаһтың асылына ҡарата үҙебеҙҙең логикабыҙҙы ҡулланырға тейеш түгелбеҙ.

3. Философияның тағы бер айырмалығы: үҙе өсөн ул иң әһәмиәтле тип билдәләгән һорауҙар Ислам өсөн улай уҡ үтә әһәмиәтле түгел. Мәҫәлән, "Беҙҙең маҡсат – йәндең нимә икәнен аңлау", - тип иғлан итә бер философ. Ә Ҡөрьән нимә ти? Аллаһ Собханә үә Тәғәлә кешеләрҙе ҡабат терелтеп, уларҙың бер өлөшө Йәннәткә, ә бер өлөшө Йәһәннәмгә юл алғас, Йәһәннәмгә эләккән халыҡтан фәрештәләр: "Һеҙгә пәйғәмбәр килмәнеме ни?!" - тип һораясаҡ. Утҡа эләккәндәр өсөн иң тәүге һорау тап шул булыр. Йәғни, кеше өсөн нимә мөһим – пәйғәмбәрҙәргә ышаныу, улар саҡырғанға эйәреү. Ә "нимә ул йән?" кеүек һорауҙар менән баш ҡатырып ултырырға түгел. Һәр хәлдә йән тураһында Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә: "Улар һинән рух (йән) тураһында һорайҙар. Әйт: "Рух (йән) – Раббымдың бойороғо (эше), һәм һеҙгә ул турала бик аҙ ғына белем бирелгән", - тип", - тигән ("Төндә күсереү" сүрәһе, 17:85).

Мөхәммәт пәйғәмбәр ҙә (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм), сәхәбәләрен төрлө төбәктәргә дәғүәт өсөн ебәргәндә, уларға ниндәй күрһәтмәләр биргән? Мүғәз ибн Джәбәлде (Аллаһ унан риза булһын) Йеменға оҙатҡан саҡта ул, мәҫәлән: "Һин шундай халыҡҡа килерһең, улар Китап халҡынан булыр (йәғни, насраниҙар), һәм уларға һин иң тәүҙә өйрәтәсәк һүҙҙәр "Лә иләһә илләллаһ" булһын ("Аллаһтан башҡа табынырға лайыҡлы илаһ юҡ")". Йәғни, кеше өсөн нимә мөһим – ошо "Лә иләһә илләллаһ" һүҙҙәренең асылын аңлау һәм шуға ярашлы йәшәү. Ә иң тәүҙә бүтән нәмәләр тураһында уйланып, аҙаҡ икенсе нәмәләр, аҙаҡ өсөнсө мөһим түгел нәмәләр тураһында баш ватып, һөҙөмтәлә бер нәмәһеҙ тороп ҡалыу – философияның юлы шул инде.

4. Шулай уҡ, философия менән мосолман аҡыдаһы үҙҙәре өйрәнгән нәмәләргә ниндәй мөнәсәбәттә булыуҙары менән айырылалар. Мәҫәлән, фәйләсүфтәр ниндәйҙер хаҡиҡәтте өйрәнгән ваҡытта, әйтәйек, ата-әсәләргә ҡарата ихтирам мәсьәләһен, уларҙың маҡсаты – бының яҡшы йә насар, кәрәк йә кәрәкмәй икәнен иҫбат итеү, һәм бөттө. Йәғни, эйе, ата-әсәләрҙе ихтирам итергә кәрәк, әммә һин быны үтәйәсәкһеңме, юҡмы – философияның бында инде эше юҡ, бөтә нәмә һинең тулыһынса үҙ ҡарамағыңда. Ә Аллаһы Тәғәлә иһә беҙгә ниндәйҙер хаҡиҡәтте аңлатып ҡына ҡалмай, ә уны үтәүҙе лә ҡәтғи талап итә. Шул уҡ ата-әсәләргә ҡарата ихтирам мәсьәләһе лә Исламда бик ҡаты ҡуйылған. "Ихтирам итһәң – ихтирам ит, ә килеп сыҡмаһа – ни эшләйһең, килеп сыҡмай ҙа ҡуя инде" түгел. Аллаһы Тәғәлә бойороҡтарын үтәгәндәргә – әжер, үтәмәгәндәргә – ҡаты яза ҡаралған.

Шуға ла, егеттәр һәм ҡыҙҙар, ирҙәр һәм ҡатындар, мин һеҙҙе дингә философияға ҡараған кеүек ҡарамаҫҡа саҡырам. Ҡөрьәнде уҡып: "О, ҡалай матур әйтелгән", - тип һоҡланып ултырырға ғына түгел. Унда яҙылғандар – Аллаһы Тәғәләнең кешелеккә төбәп әйткән һүҙҙәре, ундағы һәр күрһәтмә һәм бойороҡ – беҙҙең һәр беребеҙгә шәхсән рәүештә төбәп әйтелгән, һәм беҙ шуларҙы бойомға ашырып ҡына Аллаһы Тәғәләнең ҡәнәғәтлелегенә ирешә алырбыҙ, иншәллаһ.

5. Сираттағы айырмалыҡ – хаҡиҡәтте беҙгә нисек еткереүҙәрендә. "Философия" һүҙе, әйткәнебеҙсә, "аҡылды һөйөү" кеүегерәк тәржемә ителә. Йәғни, был предметтың атамаһынан уҡ күренеп тора – ул кешеләрҙең тик аҡылына мөрәжәғәт итә. Үҙегеҙ ҙә иғтибар иткәнегеҙ барҙыр: был фәндә "һығымта яһағыҙ", "фекерләп ҡарағыҙ", "мейегеҙҙе эшләтегеҙ" кеүегерәк саҡырыуҙар йыш ҡулланылған. Ә Ислам иһә иң тәүҙә беҙҙең йөрәктәргә мөрәжәғәт итә. "Аллаһ һинең йөрәгеңде асһын", - тиҙәр Исламда, ә "дөрөҫ һығымталар яһарға ярҙам итһен" йә "мейеңде эшләтһен" тимәйҙәр. Әгәр тик аҡыл менән генә етәкселек итһәк, беҙ бер ваҡытта ла Исламды тулыһынса аңлай алмаясаҡбыҙ, иң тәүҙә йөрәкте эшкә егергә кәрәк. Билдәле сәхәбә, Ҡөрьәнде иң шәп тәфсирләгән кешеләрҙең береһе Ибн Ғәббәс (Аллаһ унан риза булһын): "Кем үҙ динен сағыштырыуҙар аша (йәғни, аҡыл менән) эҙләйәсәк, ул ғүмер буйына икеләнеүҙәрҙә булыр", - тигән. Һәм шулай уҡ хаҡ хәлифә Ғәли ибн Әбү Талибтың да (Аллаһ унан риза булһын) ошоға ҡағылышлы билдәле шундай һүҙҙәре бар: "Әгәр ҙә динде аңлау аҡылға ғына таянған булһа, ойоҡбаштарҙы өҫкө яҡтан түгел, ә аҫҡы яҡтан һөртөү дөрөҫ булыр ине". Бында, кем аңламай, тәһәрәт тураһында һүҙ бара. Йәғни, тәһәрәт алған ваҡытта, әгәр аяҡтарыбыҙҙа ҡалын ойоҡбаштар кейелгән булһа, беҙ уларҙы сисеп тормайбыҙ, ә уларҙы өҫкө яҡтан ғына һыулап һөртөп алабыҙ. Әммә, аҡыл менән уйлап ҡараһаҡ, беҙ бит ерҙән ойоҡбаштарҙың аҫты менән баҫып йөрөйбөҙ, һәм уларҙың тап аҫтынан һөртөр кәрәк кеүек. Быны аҡыл менән аңлап булмай. Мөхәммәт пәйғәмбәр (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) шулай өҫтән һөртөргә ҡушҡан, һәм беҙ уның әйткәндәренә бер һүҙһеҙ буйһонабыҙ ("сәмиғнә үә әтағнә").

Тема аҙағында иһә мосолмандар араһына философияның үтеп инә башлаған сағын тап иткән ғалимдарҙың һүҙҙәрен килтереп үтәйек. Әйтеүебеҙсә, фәлсәфәүи китаптарҙың ғәрәп теленә тәржемә ителеүе күп кенә аҙашҡан төркөмдәрҙең барлыҡҡа килеүенә килтерә. Әгәр һеҙгә Исламдағы ағым-төркөмдәрҙе үҙегеҙгә өйрәнергә тура килһә, унда Ҡөрьән текстына һәм хәҙистәргә түгел, ә кеше аҡылына эйәреү кеүек күренештәргә күп юлығырһығыҙ. Мәҫәлән, беҙ үрҙә телгә алған мөʼтәзилиҙәр ҡәбер ғазаптарын инҡар иткәндәр. Һәм бөгөн тағы ниндәйҙер төркөм ҡәбер ғазаптарын инҡар итә икән, белегеҙ: улар тамырҙары менән шул мөʼтәзилиҙәргә барып тоташалар. Мөʼтәзилиҙәр шундай наҙан һығымтаға яһай: әгәр үлгән кешене бер нисә көндән кире ҡаҙып алһаҡ, беҙ уның тәнен бөтөн көйө табырбыҙ, йәғни фәрештәләр уны туҡмамаған, ҡабырғаларын һындырмаған, күгәреүҙәр юҡ һәм башҡа. Йәнәһе, ниңә беҙ ҡәбер ғазаптары тураһында һөйләйбеҙ, ә ул ғазаптарҙың эҙе юҡ? Был мөʼтәзилиҙәрҙең хатаһы нимәлә? Улар ҡәбер ғазаптары тураһындағы хәҙистәрҙе нисек бар, шулай ҡабул итер урынға, үҙ аҡылдары, йәғни логика артынан эйәрәләр. Үҙ логикаларын Пәйғәмбәребеҙ ғаләйһиссәләм хәҙистәренән өҫтөнөрәк ҡуялар. Тағы ла бик күп бүтән шундай аҙашҡан төркөм-ағымдар бар, әммә уларҙың һәр береһендә лә беҙ ана шулай аҡылдың (кеше логикаһының) Ҡөрьән текстынан һәм хәҙистәрҙән өҫтөн ҡуйылыуын күрербеҙ. Ә был, һис шикһеҙ, аҙашыуға илтә. Шуға ла ул саҡтағы дин ғалимдарыбыҙ философияны өйрәнеүгә бик ҡаты тәнҡит менән ҡарағандар. Мәҫәлән, Имам Шәфиғиҙән шундай һүҙҙәр еткерелә: "Кем фәлсәфә менән мауыға, уларҙы ҡаталар һәм пальма ботаҡтары менән туҡмарға һәм халыҡтар араһына алып сығып күрһәтергә кәрәк: бына был уларҙың Ҡөрьән һәм Сөннәттән ситләшеп, фәлсәфә өйрәнә башлағандары өсөн яза, тип". Ғалимдарҙан тағы ла Шаһристани, Мөхәммәт ибн Ғүмәр, Имам Рази, Имам Әхмәт, Имам Ғәзәли һәм башҡаларҙың һүҙҙәрен килтерергә мөмкин. Уларҙың ҡайһы берәүҙәре үҙҙәре үк иң башта фәлсәфә менән мауығып китеп, аҙаҡ ахыр сиктә бының буш һәм зыянлы шөғөл икәнен аңлаған кешеләр. Эйе, хаҡиҡәтте табам тиһәң, бының өсөн Ҡөрьән һәм Пәйғәмбәребеҙ (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) сөннәте етә: уҡы, өйрән һәм ғәмәлгә ашыр – хаҡиҡәткә иң ҡыҫҡа юл ошо. Имам Джувәйни үлергә ятҡанында, ғүмеренең күп өлөшөн философия менән мауығып үткәргәненә үкенеп: "Әгәр Аллаһы Тәғәлә мине Үҙ рәхимлеге менән ҡапламаһа, ҡайғы Имам Джувәйнигә! Бына мин ҡарсыҡтар аҡыдаһында үлергә ятам", - тигән. Фәлсәфәне икенсе төрлө ҡарсыҡтар аҡыдаһы тип тә, ҡәләм (бәхәс) ғилеме тип тә йөрөткәндәр. Шулай уҡ, Әбү Хәмид Әл-Ғәзәли, киң билдәле ғалим, күп йылдар философия менән мауыҡҡандан һуң, аҙаҡ бының хата эш икәнен аңлап, "Халыҡтарға бәхәстәр фәне хаҡында иҫкәртеү" ("Ил-джәхмүл ғәүүәм ән ғилмил-ҡәләм") тигән китап яҙып ҡалдыра. Һәм ул, белеүебеҙсә, үлгәнендә лә Бохари хәҙистәр йыйынтығын ҡосаҡлап үлә.

Шулай итеп, шундай ҡыҫҡа ғына һығымта яһайыҡ: Ҡөрьәнде һәм Пәйғәмбәребеҙ ғаләйһиссәләм сөннәтен өйрәнегеҙ һәм хаҡиҡәтте лә тик шунан ғына эҙләгеҙ. Юҡһа ҡай саҡ, әйтәйек, берәй психология буйынса китаптан нимәлер күреп ҡалалар ҙа: "О, ҡалай матур әйтелгән!" - тиҙәр. Хәтерегеҙгә һалып ҡуйығыҙ: әгәр кемдер ҡайҙалыр берәй нәмәне матур һәм дөрөҫ итеп әйткән икән, ул, тимәк, Ҡөрьәндә һәм Сөннәттә булған нәмәне ҡабатлаған ғына, йә күмәк фекерҙәре араһынан ҡайһыныһылыр Пәйғәмбәребеҙ ғаләйһиссәләм әйткәнгә тура килгән. Шуға ла, дөйөмләштереп әйтәм: философия буйынса классик хеҙмәттәр – бушҡа үткәрелгән ваҡыт ҡына. Ҡөрьән һәм Сөннәтте өйрәнегеҙ.


Рэхмэт яуабыгыз осон. Мин элегэ, эммэ, узем hойлэгэн, кумэклэп англарга тырышкан нэмэлэргэ Аль Коръэн китабында ла англатмалар табам. Ошогаса англатма эзлэп бутэн сыганактарга сыгыу мэсъэлэhе килеп калкканы булманы. Ундай хэлдэр булмас та тип омот итэмен, элхэмдулилла. Э философия тураhындагы башлаган hузегез кызыклы булмаксы, шуга курэ, эгэр кыйынhынмаhагыз "Фикъhэ" фэненэ, hэм айырым документтарга фэлсэфэ кузлегенэн уз фекрзэрегеззе белгертеп бара алмас инегез микэн?

Уважаемый Батырша, я вернулся из экспедиции, и могу ответить Вам по сути вопроса. Буду краток, так как основной принцип философии ислама не требует столь обширных словоизлияний. Он таков: "И начальное и конечное Бог". Следовательно, философствуя мы стремимся только к познанию Бога, используя свой разум, который подарил нам Всевышний.

Сообщение изменено: Зианбердин (18 Июнь 2012 - 08:33 )


#53 Зианбердин

 
Зианбердин

    Неизвестен.

  • Егет
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 802 сообщений
  • Интересы:http://vk.com/club54956707 или группа «Граффитиология и краеведение»,
    Башкортостана» и другие.
    http://vk.com/club75634890 или «Путеводитель по башкирским древностям»,
    http://vk.com/club81778685 или "Бтиг ччдим",
    http://vk.com/club75581166 или «Толковый словарь башкирских языков»,
    http://vk.com/club75639634 или «О башкирской музыке»,
    http://vk.com/club61429559 или «Наскальные письмена Башкортостана»,
    http://vk.com/club61429586 или «Тексты на предметах»,
    http://vk.com/club61428749 или «Сулпы и кумбазы Башкортостана»,
    http://vk.com/club67747155 или Turkology in Bashkortostan.
    http://vk.com/club61429514 или «Географические указатели Башкортостана»,
    http://vk.com/club61428829 или «Эпитафии Башкортостана»,
    http://vk.com/club65187388 или «Кунгел\\Душа и память»,
    http://vk.com/club61429544 или «Афиши и плакаты, товарные ярлыки, этикетки Башкортостана» и.т.д.
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:Байһоңғар!
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 05 Июнь 2012 - 11:15

...............Әгәр кеше үҙенең сикләнгән аҡылы менән Аллаһты аңлап-аңлатып маташа икән, ул, әлбиттә, тупикҡа барып төртөләсәк.......


Хормэтле Батыршаh! Ошо юлдарыгыз тураhында уйланыгыз эле зинhар!? Бигерэк тэ, барлык пэйгэмбэрзэребеззенг дэ "кеше"-лэр булыуы кузлегенэн сыгыб. Калган hуззэрегеззенг барыhы ла ошо янглышыуыгыззан килэлер. Ярай, элегэ, hунгнанырак тулырак яуаб бирэрмен.

#54 Батырша

 
Батырша

    Йөҙбаш

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 678 сообщений
  • Ырыуым:Бөрйән
  • Ораным:Туҡсаба!
  • Ҡошом:Бөркөт
  • Ағасым:Имән
 

Отправлено 05 Июнь 2012 - 12:24

Хормэтле Батыршаh! Ошо юлдарыгыз тураhында уйланыгыз эле зинhар!? Бигерэк тэ, барлык пэйгэмбэрзэребеззенг дэ "кеше"-лэр булыуы кузлегенэн сыгыб. Калган hуззэрегеззенг барыhы ла ошо янглышыуыгыззан килэлер. Ярай, элегэ, hунгнанырак тулырак яуаб бирэрмен.

"Не рассуждайте о Творце,рассуждайте о творениях."Это приказ Всевышнего,постарайтесь это понять.Прочитайте 7-й аят,суры "аль-Имран".Вы уклоняетись в сторону,что можеть посеять смуту.Не пытайтись понять то чего не знает никто,кроме Аллаха.Первоисточники для муслима:Курьан и Сунна Пророка(сас).Найдите себе учителя для сохбетов(бесед).Как можно при помощи философии,основанный данным нам Всевышнем разуме рассуждать о Творце-Создателе?Который сделал нас наместниками на земле и дал власть-получать знание и принимать Решения как нам жить в предела которых Он определил,но не позволил рассуждать о Нем,что приведет к смуте.Вот и должны мы принимать решения для людей,но жить ради Аллаха.

#55 Зианбердин

 
Зианбердин

    Неизвестен.

  • Егет
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 802 сообщений
  • Интересы:http://vk.com/club54956707 или группа «Граффитиология и краеведение»,
    Башкортостана» и другие.
    http://vk.com/club75634890 или «Путеводитель по башкирским древностям»,
    http://vk.com/club81778685 или "Бтиг ччдим",
    http://vk.com/club75581166 или «Толковый словарь башкирских языков»,
    http://vk.com/club75639634 или «О башкирской музыке»,
    http://vk.com/club61429559 или «Наскальные письмена Башкортостана»,
    http://vk.com/club61429586 или «Тексты на предметах»,
    http://vk.com/club61428749 или «Сулпы и кумбазы Башкортостана»,
    http://vk.com/club67747155 или Turkology in Bashkortostan.
    http://vk.com/club61429514 или «Географические указатели Башкортостана»,
    http://vk.com/club61428829 или «Эпитафии Башкортостана»,
    http://vk.com/club65187388 или «Кунгел\\Душа и память»,
    http://vk.com/club61429544 или «Афиши и плакаты, товарные ярлыки, этикетки Башкортостана» и.т.д.
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:Байһоңғар!
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 05 Июнь 2012 - 05:40

"Не рассуждайте о Творце,рассуждайте о творениях.".......Прочитайте 7-й аят,суры "аль-Имран"......Он определил,но не позволил рассуждать о Нем.....


Вы что хотите этим сказать, чтоб я признал Марьям "Богородицей", а Гайсу "Богом"??!! Еще раз повторяю они люди! Да пророки, да Гайсе было ниспослано писание, но они не боги. Бог один и нет кроме него Бога! И Мухаммад последний посланник его! Или Вы мне предлагаете вслед за Марьям и Гайсой и Мухамада г.а.с. признать богом!?


Сура аль Имран, аят №7. "Господи наш! Поистине ты собираешь людей для дня, в котором нет сомнения. Поистине, Бог не меняет своего обетования".

Или Вы Батырша моими устами хотите учить уму разуму людей других вероисповеданий. Если что, скажете -"эти не мои слова а его",- да?!

Вообще каким изданием аль Корана и в какой редакции Вы пользуетесь?

И не уходите от моего ясного и прямого, не противоречашего аль Корану вопроса из поста №....(так как модеры все равно своевременно не пропустят этот мой пост нумерацию своего вопроса поставлю потом).

#56 Батырша

 
Батырша

    Йөҙбаш

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 678 сообщений
  • Ырыуым:Бөрйән
  • Ораным:Туҡсаба!
  • Ҡошом:Бөркөт
  • Ағасым:Имән
 

Отправлено 08 Июнь 2012 - 08:32

Вы что хотите этим сказать, чтоб я признал Марьям "Богородицей", а Гайсу "Богом"??!! Еще раз повторяю они люди! Да пророки, да Гайсе было ниспослано писание, но они не боги. Бог один и нет кроме него Бога! И Мухаммад последний посланник его! Или Вы мне предлагаете вслед за Марьям и Гайсой и Мухамада г.а.с. признать богом!?


Сура аль Имран, аят №7. "Господи наш! Поистине ты собираешь людей для дня, в котором нет сомнения. Поистине, Бог не меняет своего обетования".

Или Вы Батырша моими устами хотите учить уму разуму людей других вероисповеданий. Если что, скажете -"эти не мои слова а его",- да?!

Вообще каким изданием аль Корана и в какой редакции Вы пользуетесь?

И не уходите от моего ясного и прямого, не противоречашего аль Корану вопроса из поста №....(так как модеры все равно своевременно не пропустят этот мой пост нумерацию своего вопроса поставлю потом).

тафсир 7-го аята Э.Кулиевым.Он-Тот,Кто ниспослал тебе Писание,в котором есть ясно изложенные аяты,составляющие мать Писания,а также другие аяты,являющиеся иносказательными.Те,чьи сердца уклоняются в сторону,следуют за иносказательными аятами,желая посеять смуту и добиться толкования,хотя толкования этого не знает никто,кроме Аллаха.А обладаюшие основательными знаниями говорят:"Мы уверовали в Него.Все это-от нашего Господа".Но поминают назидание только обладаюшие разумом.Как посоветовал тебе И.Насыров,бимазалама-а учись.

#57 Зианбердин

 
Зианбердин

    Неизвестен.

  • Егет
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 802 сообщений
  • Интересы:http://vk.com/club54956707 или группа «Граффитиология и краеведение»,
    Башкортостана» и другие.
    http://vk.com/club75634890 или «Путеводитель по башкирским древностям»,
    http://vk.com/club81778685 или "Бтиг ччдим",
    http://vk.com/club75581166 или «Толковый словарь башкирских языков»,
    http://vk.com/club75639634 или «О башкирской музыке»,
    http://vk.com/club61429559 или «Наскальные письмена Башкортостана»,
    http://vk.com/club61429586 или «Тексты на предметах»,
    http://vk.com/club61428749 или «Сулпы и кумбазы Башкортостана»,
    http://vk.com/club67747155 или Turkology in Bashkortostan.
    http://vk.com/club61429514 или «Географические указатели Башкортостана»,
    http://vk.com/club61428829 или «Эпитафии Башкортостана»,
    http://vk.com/club65187388 или «Кунгел\\Душа и память»,
    http://vk.com/club61429544 или «Афиши и плакаты, товарные ярлыки, этикетки Башкортостана» и.т.д.
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:Байһоңғар!
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 14 Июнь 2012 - 07:12

....
2. Что касается эпитафии с горы Ауш (Учалинский р-н РБ). Меня попросили (если не ошибаюсь, в 2009) прочитать эту эпитафию с самой плиты, что я и сделал. Плита из камня светло-коричневого цвета, что-то типа кварца (я не геолог, не буду утверждать однозначно), кое-где буквы плохо прочитываются, но в целом прочтение текста не составило труда. Но комментировать тут содержание надписи я не собираюсь, так как среди участников в этой подтеме нет специалистов-исламоведов. .....
Извините, я потратил много времени для поиска ссылок и уже поздно.

Уважаемый Илшат Насиров! Я тоже потратив много времени для поиска фактов и подлинных документов побывал и в селе Аушкуль Учалинского района. Эпитафию не только прорисовал в свою тетрадку но и сфотографировали. Я вынужден констатировать тот факт, что при споре Вы используете иногда не дозволенные в науке приемы. В частности об этом говорит подписанный Вами ответ, отрывок которой я привел выше. Если Вам будет интересно мнение "неспециалиста" и "не исламоведа" как Вы, то могу разместить свое исследовательское мнение тут же об этом камне?! 

#58 Зианбердин

 
Зианбердин

    Неизвестен.

  • Егет
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 802 сообщений
  • Интересы:http://vk.com/club54956707 или группа «Граффитиология и краеведение»,
    Башкортостана» и другие.
    http://vk.com/club75634890 или «Путеводитель по башкирским древностям»,
    http://vk.com/club81778685 или "Бтиг ччдим",
    http://vk.com/club75581166 или «Толковый словарь башкирских языков»,
    http://vk.com/club75639634 или «О башкирской музыке»,
    http://vk.com/club61429559 или «Наскальные письмена Башкортостана»,
    http://vk.com/club61429586 или «Тексты на предметах»,
    http://vk.com/club61428749 или «Сулпы и кумбазы Башкортостана»,
    http://vk.com/club67747155 или Turkology in Bashkortostan.
    http://vk.com/club61429514 или «Географические указатели Башкортостана»,
    http://vk.com/club61428829 или «Эпитафии Башкортостана»,
    http://vk.com/club65187388 или «Кунгел\\Душа и память»,
    http://vk.com/club61429544 или «Афиши и плакаты, товарные ярлыки, этикетки Башкортостана» и.т.д.
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:Байһоңғар!
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 14 Июнь 2012 - 07:23

тафсир 7-го аята Э.Кулиевым.Он-Тот,Кто ниспослал тебе Писание,в котором есть ясно изложенные аяты,составляющие мать Писания,а также другие аяты,являющиеся иносказательными.Те,чьи сердца уклоняются в сторону,следуют за иносказательными аятами,желая посеять смуту и добиться толкования,хотя толкования этого не знает никто,кроме Аллаха.А обладаюшие основательными знаниями говорят:"Мы уверовали в Него.Все это-от нашего Господа".Но поминают назидание только обладаюшие разумом.Как посоветовал тебе И.Насыров,бимазалама-а учись.


Вообще то я спросил у Вас о том,- " каким изданием Аль Корана Вы пользуетесь?", а не о том, какими Короническими текстами какого переводчика Вы пользуетесь.


Теперь относительно "бимазалама". Терпи уж мой друг Батырша, это не я Вас "бимазалай"-ет, а наши башкирские исторические документы. Прочти и изучи их, и ищите ответы на возникшие вопросы в Аль Коране, тогда возможно и поймете что "бимаза" то тут вообще и нету.

#59 Зианбердин

 
Зианбердин

    Неизвестен.

  • Егет
  • PipPipPipPipPipPipPip
  • 802 сообщений
  • Интересы:http://vk.com/club54956707 или группа «Граффитиология и краеведение»,
    Башкортостана» и другие.
    http://vk.com/club75634890 или «Путеводитель по башкирским древностям»,
    http://vk.com/club81778685 или "Бтиг ччдим",
    http://vk.com/club75581166 или «Толковый словарь башкирских языков»,
    http://vk.com/club75639634 или «О башкирской музыке»,
    http://vk.com/club61429559 или «Наскальные письмена Башкортостана»,
    http://vk.com/club61429586 или «Тексты на предметах»,
    http://vk.com/club61428749 или «Сулпы и кумбазы Башкортостана»,
    http://vk.com/club67747155 или Turkology in Bashkortostan.
    http://vk.com/club61429514 или «Географические указатели Башкортостана»,
    http://vk.com/club61428829 или «Эпитафии Башкортостана»,
    http://vk.com/club65187388 или «Кунгел\\Душа и память»,
    http://vk.com/club61429544 или «Афиши и плакаты, товарные ярлыки, этикетки Башкортостана» и.т.д.
  • Ырыуым:Үҫәргән
  • Ораным:Байһоңғар!
  • Ҡошом:юҡ
  • Ағасым:юҡ
 

Отправлено 18 Июнь 2012 - 08:41

В 8.00 часов 02.06.2012 года. Добавил это. (Заменил текст сегодня18.06.2012 в 21.25 часов)Прикрепленный файл  Транскрипции и переводы на русский язык текстов договоров.doc   104,5К   488 Количество загрузок (Далее текст старого поста).
Еще раз благодарю Лию за поддержку. Суть тут не в том как мы будим говорить, а в том о чем будим говорит. Продолжаю рассматривание вопроса халяльности (законности) договоров в исламе. Затем перейдем к именам и тамгам.

За время моего отсутствия, по уважительным причинам, на форуме не появились никакие мнения по рассматриваемой теме. Поэтому не торопясь перехожу к обсуждению башкирских антропонимов и тамг.

#60 Батырша

 
Батырша

    Йөҙбаш

  • Форум ағзаһы
  • PipPipPipPipPipPip
  • 678 сообщений
  • Ырыуым:Бөрйән
  • Ораным:Туҡсаба!
  • Ҡошом:Бөркөт
  • Ағасым:Имән
 

Отправлено 18 Июнь 2012 - 08:54

Вообще то я спросил у Вас о том,- " каким изданием Аль Корана Вы пользуетесь?", а не о том, какими Короническими текстами какого переводчика Вы пользуетесь.


Теперь относительно "бимазалама". Терпи уж мой друг Батырша, это не я Вас "бимазалай"-ет, а наши башкирские исторические документы. Прочти и изучи их, и ищите ответы на возникшие вопросы в Аль Коране, тогда возможно и поймете что "бимаза" то тут вообще и нету.

За каждую поездку в хадж после завершения дарят экземпляр Куръана,изданных и проверенных в Медине.У меня их набралось шесть.Т.к. я арабский практически не знаю изучаю толкование в переводе Кулиева,Крачковского,Османова.Также на башкирском.Что касается исторических документов- причем тут Куръан?Есть хадис "Если Аллах кому-то желает добра,то дает ему понимание в религии и наставляет его на истинный путь".Т.е. сначала понять и изучить необходимо ислам,а потом уже со знаниями подойти к изучению исторических материалов касаюшихся ислама.И еще один хадис"Лучший из людей-правоверный ученый,который,если в нем нуждаются другие,приносит им пользу,а если нет-то ведет себя пристойно и непритязательно,довольствуясь имеющимся".Мне интересно что вы ищете артефакты,пытаетись расшифровать древние надписи,но искать ответы на них в Куръане-непонятно.




0 посетителей читают эту тему

0 пользователей, 0 гостей, 0 скрытых

Башфорум на Башпортале
BaShFoRuM